توهم وزیران ایرانی / ایواز طاها

توهم وزیران ایرانی / ایواز طاها

در تاريخ‌نگاري‌ مرکزمحور موردی هست که فراوان تکرار می شود‌: وزيران‌ فرهيختة‌ ايراني‌ در خدمت‌ مهاجمان‌ خارجي‌. ذبيح‌الله‌ صفا علت‌ اصلي‌ انحطاط‌ تمدن‌ اسلامي‌ از قرن‌ ششم‌ هجري‌ را به‌ يورش‌ مهاجمان‌ خارجي‌ نسبت‌ مي‌دهد. مهاجماني‌ كه‌ به‌ ديدة‌ وي‌ سرآمد بي‌فرهنگي‌ بوده‌اند و تنها عاملي‌ كه‌ در اين‌ ميان‌ توانسته‌ است‌ آنان‌ را رام‌ كند، وزيران‌ فرهيخته‌ بوده‌اند. چنين‌ توجيهي‌ «واكنش‌هاي‌ جبراني‌» در روان‌شناسي‌ را به‌ ياد مي‌آورد. به اين‌ معني‌ كه‌ روح‌ِ مردمان…

بیشتر بخوانید

شمس؛ اوچماغا بیر قاناد – ایواز طاها

شمس؛ اوچماغا بیر قاناد – ایواز طاها

جلال‌الدين قونوی نین نئيينی ديللنديرن “شمس” ايدي. مؤولانا اونو بئله اوخشاییر: سن گله‌لي بيزدن “بيز” گئتدي ايچه‌ري گل جانيم، گليشين گؤزه‌ل‌دير. اوره‌ييمين گيزلي سيزيلتي‌لاريني ائشيتديکده جان کيمي گؤوده‌مه گلدين. سؤزجوک‌لر اود توتوب يانارکن بيلميرسن آلوو مؤولوي‌نين اوره‌ييندن قوپور، يوخسا شمسين. مؤولوي‌نين دئييشي ايله اونون ايچينده وورنوخان سؤزلري، عرفان يانغيسي‌نين ميضرابي ايله کؤکله‌ين او اؤزو دئييل، شمس‌دير. نه فرقي وار؟ بو يانغي‌نين کيمين سولوغوندان [نفسيندن] قوپماسي‌نين اؤنمي يوخدور، اؤنملي بودور کي، بو يانغي‌نين داديني سينامايان هر…

بیشتر بخوانید

شعر، رقص و نسیمی / ایواز طاها

شعر، رقص و نسیمی / ایواز طاها

شعر بیر باخیمدان رقص‌له اؤزدش‌دیر. يول گئدن آدام گؤوه ده‌سيني [بدنيني] هاراسا گئديب چاتماق اوچون، و يا هانسي‌سا نسنه‌ني يييه‌لنمک اوچون حرکتلنديرير. اونون عمل‌لري اؤزوندن خاريج بير آماجا يؤنه‌لير. لاکین رقصده هئچ بیر دیش‌آماج سؤزقونوسو دئییل‌دیر. رقصین آماجی اؤز ایچینده‌دیر. شعر ده بئله‌دیر. پول والئري‌نين فيکرينجه شعر رقصه بنزه‌يير، نثر ايسه يول يئريمه‌يه. شعرده سؤزلرین اؤزو مقصددیر، نثرده ایسه سؤزلر آنلامی چاتدیرماق اوچون واسیطه‌دیر. نسیمی‌نین بیر شعری وار: منده سيغاريكن جاهان، من بو جاهانا سيغمازام…

بیشتر بخوانید

لزوم اصلاح زبان ترکی در سینما / ایواز طاها

لزوم اصلاح زبان ترکی در سینما / ایواز طاها

۱. اقبال به ساخت فیلم‌های مستند و داستانی کوتاه و بلند به زبان ترکی آذربایجانی بیشتر شده است. اما این اقبال با دشواری قدیمی روبروست. پس از اکران فیلم “ائو” [خانه] در جشنواره‌ی فجر اینک نکته‌ی شایان دقت زبان این فیلم‌هاست. به دلیل جذابیت زیباشناختی، فیلم ائو ممکن است در روند تکاملی زبان معیار تأثیری معکوس داشته باشد. یعنی به جای ترمیم آسیب‌های وارده بر زبان معیار، که اغلب حاصل زبان غلط صدا و سیماست،…

بیشتر بخوانید

خظاب به رئیس محترم فرهنگستان زبان فارسی! / ایواز طه

خظاب به رئیس محترم فرهنگستان زبان فارسی! / ایواز طه

جناب آقای حداد عادل رئیس محترم فرهنگستان زبان فارسی! برای روزآمد کردن زبان فارسی هزاران واژه ساخته‌اید. کاری پسندیده که هیچ زبانی بی‌پشتوانه‌ی آن قادر به ادامه‌ی حیات نیست. اما در ایران مردم صرفا به یک زبان تکلم نمی‌کنند، زبان‌های دیگری نیز هستند که نیازمند واژگان جدیداند. پس از اهدای دوازده الی شانزده هزار لغت برساخته‌ی فرهنگستان به تاجیکستان، اکنون قرار است هزاران واژه به افغانستان نیز هدیه شود. (البته نمی‌دانیم این هدیه با رضایت…

بیشتر بخوانید

سنین وارلیغیندان هاچان قورتولاجاغام نزار قاببانی

سنین وارلیغیندان هاچان قورتولاجاغام نزار قاببانی

چئویره ن: ایواز طاها سنی گئریده بوراخا بیله‌جه‌ییمی آخماقجا سانیردیم؛ آچدیغیم هر چاماداندا سن واریدین؛ گئیدیییم هر بیر کؤینک سنین قوخونو داشیییردی؛ سنین شکلینه یئر وئرمیشدیلر دونیانین بوتون گونده‌لیک قزئت‌لری؛ هانسی‌سا تئاترا گئتدیمسه یانداکی اوتوراجاقدا سنی گؤردوم؛ آلدیغیم هر عطرین صاحیبی سن اولدون؛ بس هاچان؟ بس هاچان سؤیله سنین وارلیغیندان یاخا قورتاراجاغام منه همیشه یولداش یولچو!

بیشتر بخوانید

بیر سوال بیر جاواب؟ / ایواز طاها

بیر سوال بیر جاواب؟ / ایواز طاها

آنلام درگیسی تورکجه درگی‌لر ایچینده “یارپاق” أدبیات و فلسفه‌یه چوخ دَیَر وئردییینه گؤره فرقلی قونوم سرگیله‌ییر. بو فرقلی قونومون سئچیلدییی‌نین ندن‌لری ندیر؟ ایواز طاهانین بو قونومون اولوشماسیندا ائتکیسی نه‌دیر؟ ایواز طاها ــ ایستانبول تورکجه‌سینده نهنگ ایش‌لر گؤرولدویونه باخمایاراق، تورک دونیاسیندا فلسفه‌یه گئنیش ماراغین یئری بوش‌دور. ألبته اوسسال [عقلانی] بیر توپلوما دوغرو آددیملاماقدا تکجه فلسفه ‌دئییل، دوشونجه‌وی چالیشمالارین بوتون نؤوع‌لرینه مؤحتاجیق. منجه بو چالیمشالاردان دولایی اوسساللیغا وارمایینجا دئموکراییا، عدالت و اؤزگورلوک آختاریش‌لاری بؤیوک مانعه‌لره اوزله‌شه‎جک. سیزین…

بیشتر بخوانید

نامه‌ی محرمانه به حداد عادل | ایواز طاها

نامه‌ی محرمانه به حداد عادل | ایواز طاها

جناب آقای حداد عادل رئیس محترم فرهنگستان زبان فارسی! برای روزآمد کردن زبان فارسی هزاران واژه ساخته‌اید. کاری پسندیده که هیچ زبانی بی‌پشتوانه‌ی آن قادر به ادامه‌ی حیات نیست. اما در ایران مردم صرفا به یک زبان تکلم نمی‌کنند، زبان‌های دیگری نیز هستند که نیازمند واژگان جدیداند. پس از اهدای دوازده الی شانزده هزار لغت برساخته‌ی فرهنگستان به تاجیکستان، اکنون قرار است هزاران واژه به افغانستان نیز هدیه شود. (البته نمی‌دانیم این هدیه با رضایت…

بیشتر بخوانید

دیلیمیزی ائوده قویوب مکتبه گئتدیک / ایواز طاها

دیلیمیزی ائوده قویوب مکتبه گئتدیک / ایواز طاها

۱٫ اوشاق‌لاریمیز اوخول‌لارا گئتدیلر، باجی‌لاریمیز، قارداش‌لاریمیز ایسه بیلیم‌یوردلارینا. هئچ بیری‌نین قولتوغوندا آنادیلینده بیرجه کیتاب یوخ. ۲٫ فارس دیلی آکادئمیاسی‌ وظیفه‌لری‌نین یالنیز بئشینجی ماده‌سینده، اؤزلری دئمیشکن “یئرلی مدنیت‌لرین قورونوب ساخلانماسی”ـنا ایشاره اولونور. بو ایشاره باشقا میللت‌لره کورون ایشیق ساچیرسا، جومله‌نین داوامی اومیدلری پوچا چیخاریر. بللی اولور کی، آکادئمیک‌لر رسمی دیلی داها دا گوجلندیرمک اوچون اولکه‌نین قیراق‌ـ بوجاغیندا گؤزدن قاچیمیش “فارسجا فولکلور، آدلار و ایصطیلاح‌‌لار”ی توپلاماغا وورنوخورلار. گؤزله‌نیلمز دئییل، بو فرهنگیستانین سوی آغاجی‌‌نین کؤکو ۱۹۳۵‌ـجی ایله گئدیب…

بیشتر بخوانید

وورغون‌لار پئیغمبری شمس / ایواز طاها

وورغون‌لار پئیغمبری شمس / ایواز طاها

سعدي ماکياوئليزمي مصلحت‌لي يالان‌لار دونوندا ساووندوغو بير چاغدا، شمس بوتون اؤرتوک‌لري ييرتدي. هيچ کيمين هرنه‌يي دئمه‌يه جسارتي چاتماديغي بير چاغدا، دئمه‌مه‌لي‌لري دئمک ايسته‌ييردي: “هله کي بيزده سؤیله‌مک باجاريغي يوخدور، تکي دينله‌مک باجاريغي اولايدي.”بوتونو دئمک” و “بوتونو ائشيتمک” گره‌کير. اوره‌ک‌لر قاپالي‌دير؛ ديل‌لر قاپالي؛ قولاق‌لار قاپالي” شمس ايکي‌اوزلو، زهدساتان و قاپالی توپلومدا بير عؤمرون نامازيني بير “آه” ايله دييشير. سوروشدو: ناماز قيلديلار؟ دئديم: اوَت. دئدي: آه. دئديم: او آهي منه وئر، عؤمور بويو قيلديغيم نامازلاري سنه باغيشلاييم!…

بیشتر بخوانید
1 2 3