صابر جهانگیری “سوسقون” – نین شعرلرینه قیسا بیر باخیش / دکتر کامیل قهرمان اوغلو

کامیل

گؤيرتي لر يازآيــــــينداَ  آياز- آياز  بـــــوغولور

و  بير باليق  دنيز ايــچره  آراز- آراز  بوغولور

 

سارايــــلا آيـــــــديني  آيدينليــــــغيمدا  آختارمام

نجابت  آرپا  چاييـندا  پالاز- پالاز  بــــــوغولور …

شعر ، تانریلاردان سو ایچیر ، قات – قات گؤیلرین بولودسیزلیقیندان ، ایلغیم لاری لپه لنمدن ، یاغیشلانیر باییرلار

، هاچان عطشلیک سولاری کامینا چکنده شعیر یارانیر و …..

 

بورادا اصلن قصدیم بو دئییل شعری تعریف ائدیم ، شعر تعارفسیز بیر دونیا اولاراق تعریفیده دیله گلمیر ،

اولونمور، بیرتانینماز و بللی دنیز یوخ بلکه تالایسیز بیر تالایدی! و هر کیمسه اؤزو قدر ، چنته سی قدر ، بو

تالایدان (اوقیانوسدان) یارارلانیر

قارداشیم صابرجهانگیر ینی ایل لردیر تانیرام لاپ بئله یئنی یئتمه چاغلاریمیزدان و …

 

ادبییاتدان قانلی قادالی یوللاردان یول آلمیش بو چاغا گلمیشدیر چوخ ادب لی و عینی حالدا سئوگیلی بیر شاعیر

اولاراق اؤزوده اثرلری سایاق ایستکلی و شیرین دیر ….

 

سوسقون ، ایندیکی چاغداش ادبیات ایله اویغون و تانیش اولاراق موختلیف شعر قالیب لرینده قلم سیناغا چکمیشدیر

لاپ ایلک چاغلارینی متن و شعرایله باشلامیش و دویغولارینی کلاسیک شعرلرینده او جومله دن “” گیرایلی ،

قوشما – قوشا یارپاق – هیجا – بئشلیک – غزل و ….کاغیذ اوستونه گتیرمیش دیر .

“قالمیشام یالنیزجا تنهالیغیمدا

در-دئشیک، دام -دووار اوستومه گلیر

خبرسیز گئدیشین سینسیدیر  منی

هیس ووران قارغالار توستومه گلیر

 

هارداسان؟  بورداسان منیم ایچیمده

بیر آدام اولارمی؟ هم ایکی یئرده

بیربدن بیر اوره ک باشقا بیچیمده

بیر چاناق دولارمی؟ هم ایکی یئرده

 

سن منیم جانیمسان چیخیبسان چوءله

گوءزومون اوءنونده جانلی گزیرسن

بدندن جان گئدسه ، تن گرک اوءله

دویغوسال سونسوزا سن  بنزه ییرسن”

شاعیریمیز سوسقونا قلم ساحه سینده بیر یولداش اولاراق آغیر بیر تاپیشیریق تاپشیرمیشام و بیر قارداش کیمی

دئمیشم : اوخوماسان یازما ، ۱۰ کیتاب او خو بیر شعر یارات ، شعرین بارلی و ساوادلی اولسون و …) البتده بو

دئدییمی مندن بؤیوکلر منه ده بویورموشلار . یالنیز اؤیرند یکلیمی سوسقون قارداشیما سؤیله میشم .

بو اساسا باخاراق سوسقون قارداشیم ایندیکی چاغداش شعر و ادبییات ایله تانیش دیر و اگر بئش ایل اؤنجه کی

شعر لره نظر سالساق ایندیکی اثر لرینی گؤزلجه سینه دویا بیلرک کی نه قدر موتفاویت دیر . و چئشیدلی

موؤضوعلار عزیز سوسقونون شعر لرینده جان تاپیر او اوزدن وطن پرورلیک ، ایجتیماعی (توپلومسال) و دیگر

ناستالوژیکا یئتیم وایلیق لارا راست گلیریگ .

” گوءزومو آچیرام دوشونورم سنی

سن ایسه یئدی قات یوخودا

گولومسه ییرسن

سنده هئچ بیر سوچ یوخ

سنده هئچ پروبلم یوخ

 

بو منم کی گوءزلرینده میدان اوخویورام

بو منم کی چیلغینجاسینا سنی اوخشاییرام

ال لرینه قاریشیق قورآن یازیرام

دوداغینا حسرت

او-آتن- فلسفه سی ایله شوکران ایچیرم

موتسارتی- دویورام

و -شوپنهاوره -دوققوز- چیخاردیرام

کئچمه ییب سنین خایالسیز لیغیندان

یات

یات

یات قاداسی ”

 

شاعیری اگر ” ناطیق ” حسابا گتیره بیلسک ، بوتون عصیر لر بویو دویغو و خایال لارینی اؤزلویونده بسله یرکن،

شعرلری ایسه بیر باغیمسیزلیغا ال تاپمیشدیر . خایال و ایمگه لیک یالنیز ” باش قاریشدیرمالیق ” دئییل و بو

شاعیر دیرکی واقعییت ” رئاللیق ” ایله تخییول لو (ایمگه) بیر بیریندن باشقالاشدیراراق ،اؤزل بیر دونیا یارادیر.

 

منجه سایین سوسقون بعضی اثرلرینده یئنی بیرادبی نوعا و رولا ال تاپمیشدیر . بو رولا فانتزی دییرکن کلاسیک

شعرلرینی آرخادا قویاراق اوستون بیر دئشیکلیگه اوستون گلیر . یعنی خیال و ایمگه سینی اوستون و گؤزل

باخیمدا ایشه آپارارکن یاشیل جاسینا اثر یارا دیجیلیغینا یاردیم گؤستریر .

فانتزی ، پارادوکسیکال و تناقض ادبییاتی دیر ، واقعییتدن گئری واریانتلاری کشف ائدیر . ایناملی بیر کشفدیرکی اینانیلماز لارین قلبیندن باش وئریر.

شاشقینلیق وحیرت ، فانتزی ادبییاتین اؤنملی واریانتلارینداندیر.

” بو- گؤی داغین -داشلاریدا منی تانیر

هله کهلیک لری ، گوَنلری هیٔچ

هر- تیک آفیمدا -سنی اوچورام

سنی قاچیرام

گل گؤر- آیقاردا -نه ییٔل لر اسیر

ریج سورینگیم، سنین قوجاغیندیر

وچال سیرا داشلارین باتی قولتوغوندا ”

 

و یا …

“گئجه بیر تئرن کیمی

فیشقیراغینی گوءتورور جمده ییمده

منی بیلمیرم هانکی دلی نین روحو توتوب

دیسکینیرم

او منده گوءیرن تام اینسانلارین

هیکه لینه دالیرام”

آرتیق دئمک لازیمدیر هر پئشکار شاعیر بوتون پنجره لردن باخماقی گره کیر ، باغلی زاوییه لری آچماغا

چالیشیر . اگر چالیشاجاغی مدرن و آوانقارد جاسینا اولسا بوتون شعر لریده مودئرن دن سو ایچه جکدیر .

اگر گؤزل عیبارتله دییه بیلسم ، شاعیر بوتون گوجوندن یارد یملاناراق بیر گوجلو و مدرئرن سل اثریاراتمالیدیر.

بوتون کؤهنه لیگی آیاقلامالیدیر و بوندان ازل یوللاری داها گئتمه مه لیدیر . تکراردان و حاشییه لیکدن چکینمه لی

اولاجاقدیر . شعر لرینده بیر باغیمسیزلیغا ” ایستیقلالا ” چاتاراق بوتون شعرلری آلتیندا یالنیز اؤز ایمضاسی

اولاراق . مودئرن بایراغینی هر حالدا علم ائتمه لی اولاجاقدیر چیخیلماز زیروه لره .

بلی منجه سوسقون قارداشیم تقلیددن و تکرار چیلیقدان چکینمه لی بیرضرورت دیر . چون سوسقوندا بیر یئنی دیل

اؤزونو ایمضالاتماقدادیر . و کاش بو شاعیر یمیز بو قلم ایستیقلالینا چاتا بیلسین و چاتماقدادیر .

” گئدیرم آیولداش!  یالنیز یاشییام

بو کئفلی وورغونو گوءردین؟ گوءرمه دین

نانا تک وای اولام،  یارپیز یاشییام

وطن سیز دولغونو، گؤردون؟  گؤرمه دین

 

گئدیرم یالنیزجا تک لیگه چاتام

هر شئین داشینی بیر دیبلیک آتام

اوخ اولام نیسگیلین باغرینا باتام

بو خسته، یورغونو گؤردون؟  گؤرمه دین

 

کئفلنم بال توءکم تیکان کولیندا

توش گله م اوءزومه دومان یولیندا

پوءسکورم سود یولون دویغو خولیندا

سوزالمیش سولغونو گؤردون؟  گؤرمه دین

 

های سالام یئر-گوءیه سئوگی الیندن

کار اولسون بو وارلیق کور نیسگیلیندن

کاروانلار قوی قالسین اوزاق ائلیندن

بو شاشقین  دورغونو گؤردون؟  گؤرمه دین

 

چاپدیرام وارلیغی قاچقین یاغی تک

دولاشام اوءزومه،  اوزوم تاغی تک

توخونام گوءیلرده گوءی قورشاغی تک

قاتلانمیش دوزگونو گؤردون؟  گؤرمه دین

 

 

هئچ اولام،  یوخ اولام  اوجسوز_

بوجاقسیز

اوینایام دلی تک  تاختا _ تاباق سیز

سیزمنیم دالیمجا هئی باخاجاقسیز

هارایلی سوسقونو،  گؤردون؟  گؤرمه دین ”

سوسقونون شعر دیلی عومییت له ، ساده، صمیمی ، ایستیعاره لی ، کینایه لی ، و چوخدا روح باغیشلاییجی دیر

شعرلرینین موضوع سو و مضمونو ، عاطیفه ، سئوگی ، حیماسه ،وطن پرورلیک، لیریکالیق لاردیرکی

اوخوجونو لاپ سونا کیمی اؤزو ایله آپاریر .

شاعیر بعضی روایی شعرلرینده غملی دیر ،ائلی ایله ،مملکتی ایله ، حتی قوشلارلا دردلی دیر . دانیشیر قوشلارلا

آغلاشیر ایمگه لری ایله.

شاعیر هاچان دردلشدی اؤزونده بوتون یارالیقلاری گول آچمیش گؤردو گؤیسونده و کلمه لر هاچان بیربیریندن سیبقت ایسته دی و بنزین قوخوسو گلدی شاعیر آغزیندان، اوندادیرکی شعر یارانیر و شعير اؤزونو حوضورا گتیریر ظهوروندا و…

” پؤسکورورم،‌ دوستاقدا  هاي- هارايلاري

و  پاريسده، بيچيلن دونلارين قایچی سسيني

آ…….ه

سؤيود آغاجي  بار وئرير

بولاق دنيزه آخمير

و قورباغالار  قارني ييرتيق  اوچورلار

هله منيم ساهاتيم دالي  ايشله يير

اوغلوم دا قوجالير، من اوشاقلانيرام

بينيمده  آغيل يوخ، قلبيمده  دامار

تويوقلار اوچاندا، دورنالار  اوچمور

نه فايدا دوغولماق، نه فايدا بيلمك

چيراغلار دا، يانمير،

اوره كلر، تيتره میر

باتيدان دوغولان بير گونشم من

سويون  آواندينا  اوزه ن بیر بالیق ”

بلی سوسقونون آخیجی دیلی وار کلاسیک شعر لرینده ده بعضن او قدر سئوگینی دانیشیر ، سئوگی بیر عشق اولور

ایتگین دوشور شعرینده و ساده جه ائله شعیر بونو ایسته ییر شاعیردن و سانکی کلمه لری بیر ایپکلی ساپلا

توخوموشدور بیربیری ایله بو اوءزلیگی سوسقوندان سونرا دیگر بؤیوک شاعیر لردده گؤرمک اولار او جومله

دن ، اوستاد نادیر الهی و رامیز روشن و …..

 

سوسقونون دیگر اؤزل باشقالیقی غزل لرینده ، وزن وقافییه نی یوموشاق ، مولاییم وروان حالدا ایشه آپارما قلیق

دیر. بو اؤزل لیک ، سوسقونو دیگر شاعیر لردن باشقالاشدیرماقا معروض قالیر.

” پاییز یاغیر ساری یارپاق لاریندان آی یولداش

کیم آلدی باغلاری تورپاقلاریندان آی یولداش ؟

 

گؤزون گؤیرچینه گؤستردی اوچماغین یولونو

یؤن آلدی قاچقــیدا بارماقـلاریندان آی یولداش

 

قیسیر بولودلاری ساغدیقجا کئفلی دوزلاق لار

گونش گؤیرمــدی  یایلاقلاریندان آی یولداش

 

گل آی سوینجه اوتانقاج قالان سینیق سالخاق

کیم آسلا نار قورو_قورشاقلاریندان آی یولداش

 

دولوخسانیر قاراچاغلاردا گؤزلرین زینه_سی

دنـیز آخیــر سولــو چایلاقلاریندان آی یولداش

 

باش ایمه دین بیلیرم بوردا داش اوره کلره سن

قانین سوزولسه ده دیرناقلا ریندان آی یولداش

 

منیم کوزه مدکی بیردامجی لیل سوگؤزیاشیدیر

گئـتیرایچک دورو قایـناقلا ریندان آی یولداش

 

تامارزییام نئجه تامسینماسین اوره ک آریسی

زهیرلی بال لاری بارداقلاریندان آی یولداش

 

بو سوسقونون یاراسین باغلاماز آغیر یوخولار

گئـتیراؤپوم قــارا قاسناقلاریندان آی یولداش ”

 

آمما آرتیلمالییام کی شاعیرگره کدیر اولدوغو کیمی گؤرونسون هر شاعیرین ” اؤز اولماغی ” ادبییاتدا ان باشقا

رول اویناییر وبو ” اؤز” دیرکی بوتون مراحیل لرده شاعیر ایچون منلیک و هووییت باغیشلاییر.سوسقون بعضن

اولورکی ” سپید ” و آغ شعرلرینده باشقا شاعیر لردن تقلید و تاثیر ه دوچار اولاراق کؤنول وئرمیشدیر. آنجاق دئمه

لییم تقلیدی ادبییاتدا دانماق اولماز آمما شاعیر او زامان شاعیر اولورکی باشقالاریندان تاثیری ، تقلیدی آلسین و

آنجاق اونلاردا قالماسین بلکه اونلاری ا ؤتوب وقادالی یوللاری شعرلرینده هامارلاسین . منجه شاعیر او زامان

موفق اولور، تقلید و تاثیری هر کیمسه دن آلیرسا آلدیغی ایزی شعر لرینده ایتیره بیلسین . یعنی معلوم اولماسین

شاعیر بو تاثیری کیمدن آلمیشدیر. اگر بو هونری گوجلوجه_سینه عمل ائتسه ، باشقالیغی هر زامان بویو

اؤزو ایله سورویه جکدیر . عمومی حالدا دئمه لییم کی مینلر حاییفلار و افسوس لار اولسونکی ایندی چاغداش

تورک آزربایجان ادبیاتی بو ( تقلیده ، تیکرارا ، حاشییه لیگه ، گئدیلمیش یول لاری گئتمه یه ) دوچار اولموش و

مظلوم قالیبدیر. بو دئدییم قارا بیر وارلیق دیر کی بورا یئری دئییل دانیشیم .

 

البتده سوسقوندا بیر نوع چاغداشلیق حیسسی وارکن چوخ سئویر دیلینی داها چاغداشلاندیرسین ، بونو شعیر لری

باغیریر، شعر لرینده (  یئنی ترکیبلر ، هنجارلاری سیندیرماقلار ، یئنی تیکینتی قورماقلار ، کولاژلار، ایستعاره

لر و هامیسیندان اؤنملیسی ایهام ایله ابهام  و مخاطبینی شککه سالماقلار دیر کی سوسقونو متفاویت گؤستریر.

“گؤزلرین مسکو گئجه لرینین نقره بویاسی دیر

قارا دنیزین گون اورتا چاغی

هندوستانین ایکیندیسی

استانبولون کئفلی سوکاک لاری

گوءزلرینده خالق ماهنیسی اوخونور

..سنین او آلا گوءزلرین…

زابل سئگاهی

شور تصنیفی

کامانچا سیزیلتیسی

کسمه شیکسته قالمیشام گوءزلرینه

قارا باغدی کیپریک لرین

بایقوت قانا لارینا اوخشاری وار

قوشا چایدا قوشالانیر گوءزلرین

بیری جیغتای

بیری تتائو

گوءزلریندن پاریس عطیر چکیر

لندن چیراغلانیر

تایلند اودلانیر

( کامیل دئمیشکن

ایکی قارا آتدی گوءزلرین

ایکی اینتیحار

ایکی کودتا )

ایکی فیرتینا

ایکی قارتال

گوءزلرینه تیمور اوخویور

کوءنول توتورسرطان

عالیم هاوالانیر

یوسوف خایال لاشیر

گوءزلرینه باخدیقجا تندیرله شیرم

فطیرله شیرم

قافقازلاشیرام

اووووف مور داغلاری آشیرام

آخی نئیله ییم سوسقونلاشیرام گوءزلرینده ”

هرشاعیر لازیمدی ذهن و روح موسیقیسینی اؤزونده منیمله سین و بو روحدور شعری قالار قیلیغا یول وئریر

موسیقی سیز شعر عقیم و قیسیر بیر آغاجا بنزرکی حتی کؤلگه سیده یوخدور . منجه اگر موسیقی بوتون میللتین

ایشتیراک دیلی اولسا شعیر کسکین و ایلدیریم دیلی حسابا گلیر .

واج آرایی اولان شعر لردن اؤرنک ….

بورا قدر سوسقون قارداشیمین شعیر لری کیتابا چئوریلمه یر کن ایشیق اوزو گؤرمه ییبدیر اومید گئدیر یاخین

گله جکده بو اومیدیمیز گئرچکلنه بیلسین .

 

اوست – اوسته عزیز شاعیریمیز چالیشیر شعیر دیلینی منیم له یرک بیر نوع باغیمسیز لیغا چاتسین و منجه بو

حتمی بیراساسدیر و چاتمالیدیر .

بیرباخیمدا سوسقون بئی چالیشقان شاعیر اولاراق چالیشاجاغی بودورکی دیلینده باغیمسیزلیقدان آرتیق چاغداشلیغی

شعرلرینده  ظهورا گتیررک تورک ادبییاتیمیزدا ایز قویان شاعیر کیمی تانینا بیلسین .

بو قیساجیق مقاله یالنیز عزیزیم ( صابر جهانگیری – سوسقون ) ون ، چاپ اوزو گؤرمه میش شعیر لرینه

بیر یاریمچیق باخیشدیر . اینشاء الله گلن گون لرده شعیر توپلوسو ایشیق اوزو گؤردوکدن سونرا بیر گئنیش

باخیمدا مقاله بورجوم اولسون .

سوندا بؤیوک تانریدان سوسقونوموزا جان ساغلیغی و باشاریلار آرزومدور .

 

 

کامیل قهرمان اوغلو

 

ارسال دیدگاه