فارسی اویغوری؟ / زنگانلی آرار

   موجودی عجیب الخلقه، موسوم به زبان فارسی اویغوری چندی پیش به هنگام گشت و گذار در فضای مجازی به مطلب جالب توجهی برخوردم. عنوان مطلب مزبور که بدجوری موجبات ذوق زدگی نویسنده اش را فراهم آورده بود، عبارت بود از:«عبارات فارسی بر پشت اسکناس چینی!»اما درپی قرائت مطلب هیجانی! مزبور و از سر کنجکاوی و در جستجوی تصویری از ظهر اسکناس چینی، به سیر در فضای مجازی ادامه دادم. حاصل چند ثانیه جستجو و چند کلیک ناقابل، ظاهر شدن تصویری از ظهر اسکناس مزبور بر روی صفحه ی مانیتور بود. عجیب این که هر چه نگاه کردم، وجه اشتراکی در عبارات به اصطلاح فارسی چاپ شده بر ظهر اسکناس چینی، با زبان فارسی، به جز خط و الفبای فارسی انگاشته شده ی عربی نیافتم! اما اگر کنجکاو شده اید تا از ماهیت عبارات مورد بحث مطلع شوید باید به عرض برسانم که بر بالای ظهر اسکناس چینی، عبارتِ ترکی« چین خلق بانکاسی»(بانک ملی چین)با الفبای عربی، چاپ شده و در گوشه های اسکناس مزبور نیز یکی ازاعداد ترکیِ بیر، ایکی، بئش و…، با واژه ی یووان(واحد پول چین)ترکیب و چاپ شده است. فارسی انگاشتن عبارات مربوط به زبان ترکی اویغوری(زبان مسلمانان استان ترک نشینِ سین کیانگِ چین «دوغو تورکیستان»)از سوی کاربر فضای مجازی فوق الذکر را شاید بتوان به حسابِ ناآگاهی، کم سوادی و یا حتی خطای ناشی از اشتراک در خط و الفبا گذاشت. اما نکته این جاست که خطای مزبور را پیش تر، عالمان برجسته ی زبان و ادب فارسی، از جمله دکترسید محمد دبیر سیاقی و استاد جلال الدین همایی و…، مرتکب شده اند و گمان نمی کنم خطای آنان را بتوان به حساب اشتراک در خط و الفبا و یا …!گذاشت و بدین وسیله به سهولت از آن چشم پوشید! دکتر سیدمحمد دبیر سیاقی، به عنوان نخستین مترجم فارسی دایرة المعارف هزارساله ی دیوان لغات الترک، تألیف محمود کاشغری (اثری که از سوی کونونف، معدن طلا لقب گرفته است.)، در مقدمه ی ترجمه ی خویش، زبان ترکی اویغوری را زبان فارسی اویغوری! می نامند و جالب تر این که درپی زیارت مزار کاشغری در ناحیه ی اُپالِ ترکستان شرقی، عبارات و اشعارترکی نوشته شده بر روی مزار و نیز دیوارهای بقعه ی کاشغری را نیز فارسی قلمداد و معرفی می کنند!به عنوان نمونه ایشان عبارت ترکی«اولوغ عالیم، ماحمود قَشقَری قبیرسی» بر روی مزار کاشغری را فارسی قلمداد می کنند و می نویسند: بر روی مزار، عبارت فارسی«مقبره ی دانشمند کبیر، محمود کاشغری!»نوشته شده است!جالب این که مشابه همین خطا از سوی فضلا و اُدبای دیگرِزبان فارسی، چون استاد همایی نیز صورت گرفته است. ایشان در کتاب «تاریخ ادبیات ایران» خویش، زبان و الفبای ترکان اویغور را برگرفته شده از زبان و الفبای ایرانیان قلمداد نموده اند! اما نگارنده، قضاوت درباره ی این که خطای فاحش مزبور، ناشی از شیطنت حاصل از تأثیر سوء سیاستهای همه فارس خواهانه ی رژیم پهلوی بوده یا این که حاصل سهو و اشتباهِ ناشی از اشتراک در خط و الفبا بوده است، را به خودِ خوانندگان عزیز وامی گذارد. هرچند در تاریخ نگاری و فن ترجمه در ایران، همواره شیطنت های گوناگون و عجیب و غریبی را از سوی مترجمان و تاریخ نگاران شاهد بوده ایم. به عنوان نمونه و مشتی از خروار، مترجمی چون «علی جواهر کلام» در ترجمه ی فارسی «تاریخ تمدن اسلامِ جرجی زیدان»، ترکیباتِ عربی «جُندالترک و جِیش الترک»(سرباز و لشگر ترک)را به غلامانِ ترک برگردانده است و گویا بدین وسیله درصدد ادای دِین! به گارگزاران ترک ستیز و مجری سیاستهای قومیت ستیزانه ی پهلوی برآمده است.
۳۰/۱/۹۷-زنگانلی آرار

ارسال دیدگاه