دیتریش فون هافر کیم دیر؟ / چئویره ن: سوسن نواده رضی

دیتریش فون هافر آلمانلی بیر تئولوگ ایدی. او، ۱۹۰۶-دا دوینایا گلیب، ۱۹۴۵-ده مدت لر زینداندا قالدیقدان سونرا (آلمان قوا‌سی‌نین تسلیم اولدوغونا آز قالا) اعدام اولوندو.

اونون مکتوب‌لاری و زینداندا یازدیغی نوت‌لار، اونون فلسفی دوشونجه‌سی‌نین درین‌لیگینی آیدینجا گؤرستمکده دیر. اصلینده او، هاناآرنت-دن چوخ قاباق اینسانین شرورجا آیطال‌لیغی (حماقتی) سورونونا وارمیشدی و تقریبا ۱۰ ایل آرنت-دن اؤنجه بو قونونو اینجه‌لمه‌یه باشلامیشدی …

آبطال‌لیق (حماقت) نه دیر ؟

آبطال‌لیق شرارت‌دن چوخ داها تهلوکه‌لی بیر دوشمان دیر. اینسان شرارته قارشی اعتراض ائده‌ بیلر، اونو آچیب آغاردا بیلر و ان پیس حالتده اونن قارشیسیندا دورا بیلر. چونکی شر اؤز یوخ اولماسینی اؤزویله داشییار. پونکی پیس‌لیک اینسان اوچون خوشا گلمز بیر شئی دیر. آنجاق بیز، آبطال‌لیغا قارشی ساوونماسیزیق. نه زورلا نه ده اعتراض ایله دوغرو یؤنو سئچمک اولماز. آبطال و شرورون فرقی بوندادیر کی، بیرینجی‌سی مطلق منجیل و تهلوکه‌لی دیر، چونکو اؤفکه (خشم) ایله سالدیرار. بو اوزدنسه، اینسان، آبطالا قارشی احتیاطلی اولمالی دیر. هئچ وده بیر آبطالی اقناع ائتمه‌یه قالخیشمایین! چونکو آبطالی اقناع ائتمک آنلامسیز و تهلوکه لی دیر.

آبطال‌لیغین ندن دوغدوغونو بیلمک اوچون اونو قاورامالی‌ییک. من آرخایینام کی، آبطال‌لیق دوشونمکده باشاریسیز اولماق‌دان دئییل ( دئمک ایسته‌ییم کی،) بو بیر انسانسلا فنومئن دیر و آبطال‌لارین اولاغان‌اوستو فیکیر چابالاری واردیر. آنجاق کوتوبوروم‌لری (کند ذهن) آبطال سایماق اولماز. بو تاپینتی‌لاری بیزی بلیرلنمیش (معین) بیر قوشول‌لارا (شرایط) سوروکله‌ییر و گؤرسه‌دیر کی، آبطال‌لیق آنادان‌دوغما دئییل. اینسان اؤزل قوشول‌لاردا (شرایط) آبطال و داها دا آبطال اولا بیلر. بو اسکیک‌لیک باغیمسیز اینسان‌لاردا داها آز، گروپدا یاشایان‌ اینسانلاردا داها چوخ گؤرسه‌نیر. اونلار یا زورلاما (اجبار) اثرینده ، یا دا اؤز ایستک و رغبت‌لری اوزره اینسان سوروسونده (گله‌ی انسانی) یاشاماق ایسته‌ییرلر. بو سببه گؤره آبطال‌لیق ایلک درجه‌ده، روسال دئییل، بیر سوسیال سورون دور. تاریخی شرایط‌ین اینسان‌لارا بوراخدیغی تاثیرین اؤزل شکلی دیر. و اونون پسیکولوژیک نتیجه‌لری خاریجی ایلیشکی‌لردن قایناقلانیر. داها یاخین بیر دئییش ایله، قدرت اولوشمانی گوجلو گئدیشاتی جماعاتین بؤیوک بیر کوتله‌سینی آبطال ائلیر. جسارت ایله بیر سوسیال- پسیکولوژیک باشاریسیزلیق‌دان سؤز آچماق اولار. اصلینده (سیاسی) گوجون بو آبطال‌لارا احتیاجی وار. سوره‌جی بئله دئییل کی، اینسان‌لار دوشونجه گوج‌لرینی ایتیرسینلر، بلکه اقتیدارین گلیشیم سیراسیندا، اونون انکار ائدیلمز حاکمیتی آلتیندا ایچ باغیمسیزلیق‌لارینی (استقلال درونی) الدن وئریرلر ائله‌کی، بیلمه‌دن، و آزماچوخ مستقل مؤوضع‌دن اوزاقلاشیرلار.

آبطال-ین اؤز یوروم‌لاریندا دایانیشی، اونون باغیمسیز دوشونمه‌سی آنلامیندا دئییل. اینسان اونلارلا دیالوگا کئچدیگینده آسانلیق‌لا باشا دوشر کی، اونلار اؤز فیکرلری‌نین صاحبی دئییللر. اونلارین حرکت وئریجی گوجو بیر کلیشه یا اونا بنزر بیر شئی دیر. او، کور گؤزلو طیلیسم اولونموش بیری دیر کی، بئیینی سوءاستفاده‌یه اوغراییب و بو استثمارا باغیملی (معتاد) اولوب. بئله‌لیک‌له راحتلیق‌سیز بیر نسنه‌یه ، داوامیندا ایسه، بیر مجسم شَرره چئوریلیر، بونا رغمن اؤزونو پیس بیلمیر. بورادادیر کی راحاتلیق‌لا باشقالاری‌نین یوخ اولماسینی ایسته‌ییر.

بو یازینی سوئددن علی منجزی فارسجایا چئویریب

تورکجه‌‌یه چئویردی: سوسن نواده رضی

ارسال دیدگاه