ساکالارین کؤکو / م. کریمی

   ایلک اؤنجه، بو قونویا باشلامادان اوّل، بیر یانلیش فیکره سون قویوب سونرا سؤزه باشلاماغیمیز گره ­کیر. بوگون ایران عالیم­لری – فارس، تورک و هر دیلده اولورسالار دا، ایران آدی اوستونده بؤیوک سهولر ائدیرلر. بونو دئمک ایستردیم کی ایران آدی بیر اؤلکه و یئر آدی اولاراق بوگون بیر بؤیوک ملت و مختلف قوم و ائللردن قورولموش نئچه ملتلی بیر سیاسی اؤلکه ­دیر. بو تورپاقلاردا مختلف قبیله ­لر و ملت­لر یاشامیشلار و بیر چوخلو دیللرین یوردو اولموشدور. ایران دئمک بیر سوی آدی اولا بیلمز و دیل آدی دا اولمامیشدیر. ایندی بیر سیرا عالیم­لر ایرانلی­دان آد آپاراندا بونو بیلمه­ لیدیلر کی ایرانلی مومکوندور فارس، تورک، بلوچ، تورکمن، کورد، لور و یا باشقا دیللی اولسون. ایرانلی اولماق هئچ بیر زمان بیر قبیله و یاخود بیر دیلین اولمامیشدیر. تاریخ بویو مختلف قبیله­ لر و مختلف سویلاردان اولان، هابئله مختلف دیللره مالیک اولان قبیله ­لر بورایا گلمیش، بورادا مسکونلاشمیش، مدنیت یاراتمیش و بو مدنیت بوتون بشریت اوچون بؤیوک میراث قویموشدور. آنجاق ایرانلی دئمک تکجه فارس قبیله ­سینه عایید بیلمک، تاسفله دوشمنلرین هدف و ایسته­ یی اولاراق ۱۹جو یوزایلدن اورتایا گلمیش و بیزلری بیر – بیریمیزدن آییرماقدان باشقا بیر هدفی اولمامیشدیر. بو اینانج ایله تاریخی اینجه­له­ییب و دوزگون اولای­لاری چیخاریب اوستونده دایانمالی­ییق.

   سؤزون داوامیندا دئمک ایستردیم بیر سیرا عالیم­لر ساکالار یا اسکیت­لری ایران سویلو! بیلیرلر. قاباقجا دئدیگیمیز کیمی آرتیرماق لازیمدیر کی ایرانلی اولماق هئچ بیر دیل یا سویا باغلی اولدوغونو اثبات ائتمیر. ایران بیر ملتین – مختلف دیللرین و مختلف قبیله ­لرین وطنی­دیر. تاریخ بویو بو وطنیمیزده تورک سویو و تورک دیلی ایله برابر، فارسلار، بلوچلار، کوردلر و باشقا قبیله­لر یاشامیشلار. آریایی­لار هخامنش سولاله­ سی ایله ایراندا حکومت قوردولار و حاکمیتی اله آلدیلار. آنجاق اونلارین شاهلاری کوروش، داریوش و خشاریارشا اولاراق، دوشمن­لری دا ساکالار اولموشدور. کوروش اونلارا قارشی ساواشلار آپارمیش و نهایت اونلارلا ساواشدا اؤلموشدور. داریوش دا ساکالارلا ساواشلاری اوزون بیر مدت چکیر و تاریخ صفحه­لری بو ساواشلاری دولدورموشدور. بئله ساواشلار بیر قبیله آراسیندا و یا بیر دیللی قبیله­ لر آراسیندا چوخ آز اولا بیلر. ایران – توران ساواشلاری دوغرودور کی ایکی تورپاق ساواشی­دیر. ایران باشقا بیر تورپراق و توران باشقا بیر تورپاق اولاراق اونلاردا یاشایان خالقلار ساواشیرلار و بونلارین دیلی فرقلی اولاراق بیر – بیری­نین تورپاقلارینا گؤز تیکمیشلر. تاسفله بیر سیرا گؤزو دار سویچولار بو ساواشلاری ایشق ایله ظلمت ساواشی، پیس ایله یاخشی ساواشی، اهریمن ایله اهورا! ساواشی کیمی ده ­یرلندیریرلر. بو سویچولار گونده بیر هاوا ایله اویناییرلار؛ بیر گون بونلاری قانلی دوشمن و بیر گون ایکی قارداش بیلیرلر.

   آنجاق بونو بیلمه­ لی­ییک کی دونیا دیللری­نین هامیسی گؤزه­لدیر. دیل، بیر قاتارین لوکوموتیوی­دیر و دالیجا مختلف واگونلار چکمکده­دیر. بو واگونلارین بیرینده ادبیات، او بیریسینده فولکولور، بیرینده فلسفه، او بیرینده هنر، اینجه صنعت و هر بیرنده باشقا بیر صنعت و کولتور ماتریاللاری آپاریلیر. بو واگونلاری چکن لوکوموتیو همان دیل­دیر. بو قاتار بشریته عاییددیر. اونونلا قارشی دوران بشریتله قارشی دورور. آنجاق آریانی بیر سوی بیلمک داها گؤزو دارلیق و سویچولوقدان باشقا بیر علامت دئییلدیر. علم اینانیر کی بوگون سوی دئدیکده دری­لر بویاسی نظرده توتولور. بیری آغ دریلی، بیری قارا دریلی، ساری دریلی، آل دریلی­دن باشقا هئچ بیر سوی یوخدور و بونون دا تکجه دلیلی اقلیم دورومودور و هئچ بیر اصالت و پیس یا یاخشی سوی اولدوغونا دلالت ائتمیر.  انسان گؤزو ایله باخاندا دا سویلارین هئچ بیر فرقی اولمامالی­دیر. اؤزونو اییی بیر سویدان بیلن انسانلار همیشه دونیانین جنایت­لرینی، ساواشلارینی تؤرتمیشلر. بیز بو آلچاق آداملارلا ایلگیمیز اولمادیغینی آلنی آچیقلیقلا دئمه­لی­ییک.

   بو ضروری سؤزلری دئمکدن سونرا ایندی تاریخه قاییدیب، ساکالارین هانسی کؤکدن اولدوقلارینی آراماق ایسته­ییریک. طبیعی­دیر کی بیر چوخ عالیم­لر بو ساحه ده فرقلی فیکیرله ­شیرلر. ساکالارین ایرانی کؤکنلی اولدوغو بیر سیرا عالیم­لر طرفیندن او جمله ­دن ۱۹جو عصرده زویس، مولنهوف، توماشک، فرسل و ویلسر کیمی عالیم­لرین چالیشمالاریندا یئر آلیر. بو چالیشمالار ایران دینی ایله ساکالار دینی آراسیندا ایلگی­لری تاپاراق بو قونو اوستونده دایانیرلار و بو باغلیلیغی اثبات ائتمه­ یه چالیشیرلار. هابئله ساکالاردان قالان کلمه ­لری آراشدیریب اوئستا، پهلوی دیللری ایله باغلیلیق آختاریرلار.

   ۲۰جی یوزایلده یئنه بیر سیرا بیلیم آداملاری بو چالیشمالاری و ادعالاری اثبات ائتمک اوچون داوام ائتدیلر. بونلارین آراسیندا آلبرت هرمان هامیدان باشدا دایانیر. باشقا عالیم کرچمر Kretschmer ساکالاری دوغو ایرانلیلارا دین و دیل باخیمیندان ایلگیلی بیله­ رک، ساکالاری ایرانین دوغودا یاشایان قبیله ­لرینه یاخین بیلیر. همین عالیم سونرالار اسکیت­لرله تورک­لرین ایلگی­لرینه ده توخونور و اؤز قاباقکی ادعاسیندان واز کئچیر. او، ساکالارین ایرانی کؤکنلی اولدوغوندا شک ائدیب و تورک کؤکنلی اولدوغونا اینانیر.

   آنجاق ساکالارین اسلاو کؤکنلی اولدوغو تکجه روس عالیم لری طرفیندن مودافیعه ائدیلیر. بو عالیم­لرین باشیندا زابلین دایانیر و ساکالارین گئییم­لریله روسلارین گئییم­لرینی توتوشدوروب بئله بیر سونوجا چاتیر. آما بو نظریه روس عالیم­لریندن ائشیکده هئچ بیر طرفداری یوخدور.

    آنجاق ساکالارین یاخود اسکیت­لرین و ایشغوزلارین اورال – آلتای ایرقی نظریه ­سی داها چوخلو بیلیم آداملاری­نین فیکیر دونیاسیله اویغون گلمیشدیر. بو نظریه باشقا نظریه­لردن طرفداری چوخ اولاراق گونو گوندن ده آرتماقدادیر. الده ائدیلن نسنه ­لر و وثیقه ­لر ۱۹جو یوزایلین ایلک ایللریندن و حتا ایلک دفینه ­لر اورتایا چیخدیقدا عالیم­لرین دقتینی اؤزونه چکه­رک بئله بیر نظریه اورتایا قویولور. بو نظریه ­نین ان شهرتلی عالیمی ب. گ. نیبهور اولموشدور.

   نیبهور، هرودوت تاریخینه آرخالاناراق طرفسیز بیر مئتودلا اینجه­له­دیکدن سونرا ساکالاری تاتار و موغول قبیله­لریندن اولدوغونو ایره­لی سورور. اونون اساس سایدیغی قونو، ساکالارلا تاتارلارین عرف، عادت و عنعنه لری اولموشدور. بو فیکری یونان مشهور عالیمی گروته­دن سونرا نویمان تقویت ائدیر. کیپرت ده اورتا آسیادان روسیایا گلن اسکیت­لرین گله ­نک و گؤره ­نک­لری­نین و حیات طرزینی اینجه ­له­ ییب، ساکالاری تورک – تاتار و حتا موغوللارا چوخ یاخین و حتا اونلاردان بیر قبیله کیمی تانییر. ناگی ده بو نظریه یه قاتیلیر. نیبهورون ایره­لی سوردویو نظریه گونو گوندن بیر چوخلو طرفدارلار تاپیر. عنعنه­لری آراشدیران فیلولوگ­لار، یئر قازینتیلارینی ایره­ لی سوره ­ن آرخئولوگلار الده ائدیلن وثیقه­لره آرخالاناراق بو نظریه طرفدارلارینا قاتیلیرلار و هر بیر کتابدا یئنی – یئنی اینجه­ له­ مه­ لری اورتایا قویورلار. بو آرادا چیوی خطی­نین متخصصی اولان نوردمان داها درین و دانیلماز وثیقه­لر اورتایا قویور و چیوی خطی ایله یازیلان متن­لری بوگون تورکجه­ یه چئویریب و ایکی دیل آراسیندا ان اسکی ایلگی­لری تاپیر و اونلارین تورک اولدوغوندا هئچ بیر شوبهه­ یه یول وئرمیر. او، بو آراشدیرمالاری قورتاردیقدا اسکیت­لری تورک اولاراق اورال – آلتای ایرقلی بیلیر.

   البتده بئله آراشدیرمالار بونلارلا بیتمیر، بلکه بیر چوخلو بیلیم آداملاری یازیلی قایناقلارین اوستونده دایانیب و یئنه آختاریشلارا داوام ائتدیریرلر و نهایت بیر چوخ عالیم بو نظریه­نی بوتون ساحه­ لریله آراشدیریب اینجه ­له­ ییب قبول ائدیرلر. بونلاردان مایر، اوکسوس، روبن، مینز، ه. تریدلر، ب. لافر و یاکساتای کیمی عالیم­لری سایماق اولار.

    بو نظریه­یه قاتیلانلار بوتون اؤلکه­ لردن و ملت­لر آراسیندا او جمله­دن آلمان، انگیلیس، فرانسه و حتا روس عالیم­لری ده واردیر. آنجاق تورک عالیم­لری ده بو نظریه اوچون چالیشیرلار. بو عالیم­لردن ذکی ولیدی دوغان، ترخان، اوگال، سیدف و باشقالارینی سایماق اولار. هر حالدا چاغداش عالیم­لر ساکالارین عنعنه ­لریله تورک داستانلاری آراسیندا اؤزه­للیک­له کتاب دده قورقود قهرمانلاری آراسیندا اولان درین علاقه­لری اونودماییرلار و اونلارین تاتار، یاکوت و قزاقلار آراسیندا هله ده وارلیقلارینی دئمکدن چکینمیرلر.

   ساکالارین اسلاو کؤکنلی اولدوقلارینا طرفدارلار هئچ بیر وثیقه و ایناندیریجی دلیل گتیرمه­ییرلر و اونا گؤره ده هئچ عالیم­لرین طرفیندن قارشیلانماییرلار و سکوت ایله بو نظریه قارشیلانیر. ایران کؤکنلی اولدوغو نظریه­یه دایانانلار، تکجه بیر سیرا کلمه ­لری اورتایا قویوب و بیر ده دین ایلگی­لرینی آراییرلار. آنجاق چیوی خطی ایله یازیلان کتیبه ­لرین اوخونوب – چئوریلمه ­سی و اونلارجا تورکجه دیلینده اولان اصیل کلمه­لر بو نظریه­نی پوچلاییب، تاریخه قاتیشدیردی. بوندان علاوه بو عالیم­لر حتا یازیلی قایناقلارا دقت ائتمه­ میشلر و بونا گؤره تاریخ و دیلچی­لیک علمب بوگون داها ده ­یرلی بیر علم کیمی ساده دلیل­لرله قانع اولمور و علمی دایاقلار، یازیلی قایناقلار، اؤزه ­للیک­له کتیبه­لر، الده ائدیلن نسنه­لر، آرخئولوژی تاپینتی­لار هامیسی ال – اله وئریب بو نظریه­یه آرخا دورورلار.

   آنجاق ساکا یا اسکیت­لرین اورال – آلتای اولدوقلاری گونو گوندن بیلیم عالمینده چوخلو طرفدار تاپماقدادیر. قافقازلاردا و آذربایجاندا اولان قازینتیلار لاپ اصیل و درین وثیقه­لر بونا الده ائدیر. آنجاق بو نظریه­نی قبول ائده­ن­لر بیر نئچه دلیلی ده آرتیریرلار:

  • ساکالارین یوردلاری ایله تورک آنایوردلاری ایله ایلگیسی
  • ساکالارین و یوردلاری­نین آدلاری تورک­لوک ایله ایلگی­سی
  • دیللری­نین تورک دیلی ایله ایلگیسی
  • دین­لری­نین اسکی تورک دینی ایله ایلگیسی
  • گله ­نک­لر و گؤره ­نک­لری­نین اسکی تورک گله­نک­لری و گؤره ­نک­لری ایله ایلگیسی
  • صنعت و اینجه ایشلری­نین اسکی صنعت­لریله ایلگیسی
  • ساکالارین خلف­لری بوگون هله ده وارلیقلارینی قورویورلار.

هرودوت و استرابون یازیلی قایناقلاری اسکیت­لر یا ساکالار حاققیندا یازاراق اونلاری کؤچری ائللر کیمی اورتا آسیادان خزر دنیزی­نین دوغوسوندا قافقازلاردان اورمو گؤلونه قده­ر گلدیک­لرینی تصویره آلمیشلار. هرودوت و استرابون بونلارین حاققیندا یازدیقلارینی سونراکی قازینتیلاردان اله گلن و آراشدیریجیلارین اینجه ­له­ مه­ لرینین سونوجلارینی بیر – بیری­نین اوستونه دوشوروب تصدیقله­ ییر. بونلارین هامیسی ساکالار یا اسکیت­لرین اورال – آلتای و تورک کؤکنلی اولدوقلارینی ایناندیریر.

   دیلچی­لر ده بو زمینه ده چوخلو آراشدیرمالار آپارمیشلار. ساکا یا اسکیت یا ایشغوزلارین آدینی بوگونه قده­ر آچیقلاماغا چالیشانلار چوخ اولموشدور. ذکی ولیدی توغان ساکالارین آدینی قبیله آدی اولاراق تارگوتائه، اسکولوت و پارولات کلمه­لری­نین ده تورک، چیگیل و بارولا آدلاری­نین “ت”لی جمع شکلی­نین یعنی تاورگوت، سیلیکوت و بارولات دئمک اولماسی­نین لاپ مومکون اولدوغونو بیلدیریر و اسکیت کلمه ­سی­نین چنگیزین ایلک دایاندیغی قبیله­لردن ساکاییت قبیله­سی­نین آدی کیمی، ساکا آدی­نین “ت”لی جمع شکلی اولماسینی خاطیره گتیردیگینی ایره­لی سورور. کوون ایسه پارت توپلوقلاری­نین جمع آدیندا، آرساک (رومانلیلار دئدیگی کیمی) ماساژت­لرین ائتنیک آدیندا ماس – ساژ و ساکالارین یونانلیلار آراسینداکی “ساکای” آدی­نین قوشقویا یئر بوراخماسی­نین اوریانتال تورک سؤزو “ساک” (عقیللی) “یئته­نک­لی”، “ایره ­لی گؤروشلو” آنلامینا گلن سؤزلرله عینی اولدوغونو بیلدیریر. ساک / ساکا آدی­نین تورک دیلینه عایید بیر کلمه اولدوغونو قبول ائده­ن گونالتای ایسه جاغاتای لغتینده ساک کلمه­ سی­نین یان معناسینا گلدیگینی بیلدیره ­رک ساکالارین اوتوردوقلاری یئرلرین آناتورک ائلینه نسبتله یان طرف اولدوغو دوشونولورسه اونلارا بو آدین وئریلمیش اولماسی مناسبتی­نین آنلاشیلاجاغینی بیلدیریر. همان عالیم بوگونکو تورک قبیله ­سی اولان و روسلار ایچینده یاگوت آدیلا تانینان یاگوت­لار اؤزلرینی ساکالاردان بیلیرلر.

   سیدُف دا بیر چوخلو عالیم­لرله ساکالارلا یاکوت­لارین آراسیندا اولان ایلگی­لردن دانیشیرلار. بیر چوخ دیللرده ساک همان یایغین معناسیندادیر. بیر سیرا عالیم­لر ساکانی سایای دئمک­له یای معناسینی اونلاردان آلیرلار و اونلار اللرینده همیشه اوخ و یای اولدوقلارینا اشاره کیمی بیلیرلر.

   آنجاق بو آدلار قونشو خالقلار طرفیندن اونلارا وئریلمیشدیر: ساکا، اسکیت و ایشغوز. سیدُف آختاریشلاریندا بوگون ده بیر چوخ کندلر و قبیله­لر هله ساک آدیلا اؤزارینی ساخلامیشلار، او جمله­دن بوزوک­لار، اوچوک­لار، ۵۳ یایلار، ۴۰ یایلار کیمی آدلار واردیر.

   باشقا بیر قونو اولان ساکالارین دیللری­دیر، ساکالارین تورک دیللی اولدوغو اثباتا چاتمیش بیر قونودور. ساکالارین بو گئنیش جغرافیادا دولاندیغی یئرلرده جغرافی آدلار قویموش و بوگونه کیمی بو آدلار قالمیشدیر. قارا دنیزدن خزر دنیزینه قده­ر بو آدلار هله ده واردیرلار. او جمله­دن تَمَرینده، قاریم بالوق، قاراجاسیس داغینی قیراجاسیم دئمیشلر. تورک دیلینده قارا، قاری و اقار “یوکسک” معناسیندادیر. آرقان اویغورجا اوقان، جیغاتایجا اوخان، بؤیوک تانرییا اشاره­دیر. اسکیت­لرین قاریم بالوق آدی دا بالیق گؤلونه اشاره ­دیر. آنجاق یونان، عبری و بابیل قایناقلاریندا بیر چوخلو آدلار واردیر کی بونلارین تورک دیلینده معناسینی تاپماق دیلچی­لرین ایشی اولموش و بیر چوخ نظرلرده وئره­رک ساکالارین دولاندیغی یئرلر و قویدوغو آدلار هله ده قالیر. آنجاق ان چوخ دایانان موضوع، شوش­دا چیوی خطینده یازیلان کتیبه بر بوگون اؤز وطنمیزده موجوددور. متخصص­لر بو کتیبه­لری اوخویوب و بو کلمه­لری چیخارمیشلار: آنیرا، اوناماق، آرتا، اوتورماق، دالدو، دولدوراق، گیک، گؤک، ایرچیگی، آرتماق، آرتیق، قوتتا، قاتماق، چاغری، اوغول، یال، یول، ویتا، وانا، اؤته، یانا، وورون، اورون کلمه ­لری اوخونموشدور. بو متن­لرده اؤزه­للیک­له فعل­لرین هامیسی تورکو اولموشدور. بونو دا تصادفله دوشونمک اولماز. بؤیوک عالیم تونا دئییر: “بیر – بیریله هئچ ایلگیسی اولمایان دونیا دیللرینده، تصادفی کلمه اویغونلوقلار بیر معجزه قابلیتینده­دیر و اؤرنک­لری بیر الین بئش بارماغینی گئچمز”. بئله­لیکله بوگون دونیا ساکالارین تورک اولدوغونو اینانمالی و بونا اویغون حرمت ائتمه­لی­دیر.

   قزاقستاندا آلما آتانین ائسیک کورقانیندان یازیلی کیچیک بیر مجمه­یی تاپیلدی. ساکالارا عایید اولان و ۲۶ حرفدن عمله گلن بو یازی سلیمانف طرفیندن “خانین اوغلو ۲۳ یاشیندا یوخ اولدو. (خالقین) آدی دا یوخ اولدو”. بو جمله بیزیم بوگونکو دیلیمیزه داها اویغوندور.

   اسکی یازیلار وئره­ن تانری کلمه ­سی، بوگون بیر چوخلو یازیلاردا جغرافیا و شخص آدلاریندا و شوش دا تاپیلان کتیبه­لرده واردیر. مورتمان دئدیگی کیمی چیوی یازیلاری ساکالارین تورک اولدوقلارینی اثبات ائدیر و اونلارین دیلی تورک – تاتار و فین – اوقور دیللری­نین هله آیریلمادیغی اؤنوندن­دیر.

   تورک­لرین دینی ایناملاری ایله ساکالارین ایناملاری آراسیندا اولان اویغونلوقلار بیر چوخلو بیلیم آداملارین آراشدیرما قونوسو اولموش و بونلار تانری، گؤگ تانری و اونا باغلی ایناملاری اینجه ­له­ ییب، هابئله شامانلار و حتا سئحربازلیق ساییلان ایناملاری ساکالار آراسیندا و هونلارین باشقا قبیله­ لری آراسیندا اولدوغونو آراشدیریب و بونلارین بیرگه و بیر – بیرینه چوخ یاخین و حتا بیر اولدوغونو ایره­لی سورموشلر. نهایت ساکالارین دین ایناملاریلا باشقا تورک قبیله ­لری­نین ایناملاری عئینی­دیر.

   هابئله عنعنه ­لری و دبلر قونوسونو ساکالار و باشقا تورک قبیله­لری آراسیندا آراشدیرانلار بونلارین بیر قبیله ­دن اولدوقلارینی دئمکدن چکینمه­ میشلر. بو قونو اوزره ساکالارین آت اوسته یاشامالاری، اؤکوزدن آرابا چکمک اوچون یارارلانماق، ات یئمک­لری، بیشیره­ جک غذالاری، قاب – قاجاقلاری، قمیز ایچگی­یه وورغونلوقلاری، و نهایت باشقا عادتلری اونلارین تورک اولدوقلارینی ثبوتا چاتدیریر. هرودوت، استرابون و هیپوکرات دا بونلاری اؤز گؤزلریله گؤروب یازدیقلاری داها بوگون تصدیقله ­نیر و ساکالارین تورک دیللی و اورال – آلتای کؤکنلی اولدوقلاری هئچ شوبهه­ ده قالمیر.

ارسال دیدگاه