مفتون امینی / م. کریمی

        بوتون دونيالارين درديـن قـانـار داغ،

        سؤال ائتسن سكوت ايـلـه دانـار داغ،

        سهندين اوستي قاردير، آلتي قـاندير،

                بو جوشقون درددن بير گون يانار داغ.

   آذربایجان چاغداش ادبیاتی­نین اؤن سیرالاریندا دایانان یدالله امینی – مفتون  یارادیجیلیغی ایله، دونیا ادبیاتینا یوکسه‌لن شعریمیزین  گؤرکملی سیمالارینداندیر. مفتون فارس ادبیاتی ایله شعر دونیاسینا آددیم آتسا دا، آنادیلینه اعتناسیز اولمامیش و هر یایدیغی شعر دفترلرینده نئچه – نئچه تورکجه شعرلر ده سپه­له­میشدیر. آنجاق بونلارین آردیجا نئچه اون ایللر فارس شعرینده تجربه­لرینی توپلاییب و بوتون فارس شعری نین گؤزه للیک لرینی و درینلیگینی “عاشیقلی کروان” دفترینده گتیرمیشدیر.

 عاشيقلي كرواندا، اؤزه­ل بير دوشونجه وار. بير طرفدن اؤزو دئديگي كيمي فارس ادبيياتينا ياخينلاتما ايسته­يير و بير طرفدن آذربايجان عنعنه­لريندن يارارلانماق ديله­يير. بو دفترده، شاعيرين قلمي قاناد آچيب اوچور، گاه داغلار باشيندا اگله­نير، گاه اوجاق باشيندا دايانير، گاهدان سرين بولاغين باشيندا اگله­شير. شاعيرين اوره‌يينده درين سئوگي‌سیندن آسیلی اولاراق سؤزلر يوموشانير، آغيزیندا ارير، بال كيمي سوزولوب دوداغينا آخير و كاغاذ اوسته گلير. شاعيرانه خياللار، اينجه دويغولار دالغالانير. نهایت فارس شعری­نین چاغداش گؤزه­للیکلری بورادا توپلاشیر.

مفتون، بير مبارز و ساغلام اينسان­دير. او، فارس شئعري­نين زيروه­سينده دايانيب و فارس شئعري­نين بؤيوك شاعيرلريله قوشا ياشايير. شئعر موضوعلاري چوخ درين اجتماعی موضوعلاردان آلینیب، شاعیرین دوشونجه و شاعيرانه دويغوسو و دونیا گؤروش ایله یارانیب، شئعريميزه یئنی لیک لر و مدرن دوروم آرتيرمیشدير.

مفتونون شعر دفترلرینی بئله سیرالاماق اولور: آشیقلی کروان / انارستان / کولاک / دریاچه / فصل پنهان / یک تاکستان احتمال / سپیدخوانی روز / عصرانه در باغ رصدخانه / شب ۱۰۰۲ / من و خزان و تو / اکنونهای دور  و . . . شاعیر حق­سئور و حقیقت جارچی­سی­دیر، حقی هر یاندا آختاریر، اینانیر کی:

حق، چاي كيمي دريايه آخيب يول تاپاجاقدير  

داش آتـمـاقـيلار كـيمسه اونو چـؤنـدوره بـيلمز.

دونــيـادا قـارانـلـيـقـلا اگــر جمع اولا باهـم   

   بـيـر خیرداجا شمـعين ايشيغين سؤندوره بـيـلمز.

مفتون، ايناملي بير شاعيردير، هميشه حق ـ حقيقت، ايشيليق و گؤزه­لليگين غلبه چالماسينا ايمان بسله­يير، آزادليق سئوه­ر بير شاعيردير و آزاده­ليگي هر دین و هر دیلده اولورسا منیمسه­ییب سؤیله­ییر:

باخ گؤرنه گؤزه­ل سؤزدي حسين بن علي­دن،

دونـيـاده دينيز اولماسـا، حرتيز اولـسـون.

ظالیم­لـرين اوغروندا اگر الده گـوجـوز يـوخ،

كـؤنـلوز ده اولاردان باري بير نفرتيز اولسـون.

شاعير ظاليم­لر قارشيندا سارسيلماز، اييلمز بير ايگيد كيمي دايانير، خالقينا دوزگونلوك، اييلمزليك اؤيره­دير و هئچ زامان اونوتمايير كي بونلاردان يوخاري اينسان اولماق گره­كدير. انسان­سئور شاعیر اوخوجولارینی انسان اولماغا چاغیریر::

      چوخ اللشدين سنه اصلان دئسينلر،

        قوچ اوغلان يا ايگيد ترلان دئسينلر،

        عزيزيم جهدائله بو نلاردان آرتيق،

        سنه اينسان، فقط اينسان دئـسـينـلر !

مفتونون خيال دونياسينا قدم قويماق دا شاعيرانه بیر قاناد ايستر. آذربايجان دیلی زنگین و شعری ده اؤز قایدا – قانونلاری اوزه­رینده یارانیب؛ هر بیر سؤزجوک بیزیم دیله داخیل اولماق ایسته­ییرسه، دیلیمیزین پالتارینی گئیمه­لی­دیر. باشقا دیلدن بیر کلمه گلیرسه، دیلیمیزین قانون – قایدالارینا باش اگمه­لی­دیر. دئییرلر مچیده گیرَنده دستامازسیز گیرمک اولماز. بیزیم مقدس دیلیمیز ده بئله­دیر. شعریمیز ده بئله­دیر. شئعريمیزين اؤز سازي و اؤز سؤزو واردير؛ دونيا اوچون، هابئله بشريت و اينسانليق اوچون ده­يرلي سؤزلري چوخدور. بو سؤزلري ده اؤز سازي­نین کؤکو اوستونده دئمه­لي­دير. اينانيريق‌ كي مفتون آشيقلي كرواني ائله بير زاماندا يازدي كي حيدر بابانين ائتكي­سي بوتون شئعريميزي چولغالاييب و اونون كؤلكه­سيندن ائشيگه چيخماق ساده دئييل ايدي. آنجاق هامان زامانلاردا آذربايجان شاعيرلري يئني ـ يئني جيغيرلار آچيب، يئني اثرلر ياراديرديلار و فارس ادبياتينادا گؤز تيكمه­ميشديلر.

مفتون امینی، ایلک اؤنجه فارسجا شعر سؤیله­مکله شاعیرلیک دونیاسینا آددیم آتمیش و اؤزو ده آذربایجان شعرینده یئنی بیر جیغیر آچماغا، تازالیقلار گتیرمه یه جان آتمیشدیر. بو چالیشمالاردا شاعیرین آنا دیلینه حؤمتینی گؤرمک اولور. مفتونون شئعرلرينده يئني­ليك­لر دالغالانير. شاعير، ساوالانا، اورمو گؤلونه، قورو گؤله، چيغاتي چايينا، آجی چایا و آيري ـ ايري آذربايجان يئرلرينه اشاره­لر واردير. بو، گؤسته­رير كي مفتون اميني آنايوردونادا محبت بسله­ييب و دايما اونون ياديندادير. آذربايجان قهرمانلاري دا اونون اوره­يي­نين بير بؤلومونو توتور. او، قهرمانلاري دا دايما خاطيرلايير.

نه گؤزلدیر بو آلیش – وئریش کی آذربايجانين قهرمان شاعيري «اوختاي»، مفتونون فارسيجا شئعرلريندن آنا ديليميزه چئويرميش، مفتون دا اوختایین تورکجه شئعرلرینی فارسیجایا چئویرمیش.

آنجاق مفتونون شئعرينده جوشان و دالغالانان موضوع، اونون قارانليقلا، ظولم و ظولمتله مبارزه­سي و خالقيني بو مبارزه­يه چاغيريب، اونو حاضيرلاتماق­دير. مفتون ياشايير ظولمتي آرادان قالديرماق اوچون. و بو يولدا يول كسن­لر واردير، مبارزه يولو چتين اولورسادا دؤيوشمك گره­كدير:

      بو يولدا هر نه مومكون سـه يـاواش كئچ!

        ولاكين دوشمنين گؤرسـه ساواش كئچ!

        عزيزيم چاي تكين دوز كئچ يولـونـدان!

        قاباغين دوتسالار، گؤل باغلا ! آش كئچ!

مفتونون هر جمله سینده، هر مصرعینده یئنی بیر سؤز، درین بیر دوشونجه و گؤزَل بیر دویغو واردیر. اوخویوب دویماق گره­کیر!

ارسال دیدگاه