پويايي زبان فارسي در گرو تدريس زبان تركي است / م. کریمی

 

۱٫زبان ها نعمتي خدادادي اند كه در مقطعي از تاريخ به وجود آمده و با توجه به نياز انسان ها هر روز متكامل تر مي شوند و  زباني كه نتواند در رفع نياز ها و خواسته هاي سخنگويانش مؤثر باشد از پاي در آمده و ميدان را ترك مي گويد. زبان فارسي در طول هزار و اندي سال توانسته است در خلق ادبياتي غني، توانمندي خود را در رفع نيازهاي انسان ها به ويژه نويسندگان، شاعران و عالمان در زمينه هاي مختلف بروز دهد.

از ديگر سو زبان تركي با قدمتي در خور، توانمندي مشهود و موقعيت جهاني اش در كنار زبان فارسي خدمتگزار بشريت بوده است.زبان تركي امروز نيز در جهان وجهه اي خاص دارد و با قانونمندي بي نظيرش از اقبال مردمان جهان برخوردار است. در طول ساليان دراز و سده هاي متعدد، زبان تركي توانسته است علاوه بر رفع نيازهاي علمي و ادبي سخنگويانش، در تكامل و تكوين زبان هاي ديگر از جمله زبان فارسي مثمر ثمر باشد و عالمان ترك زبان به ويژه از آذربايجان توانسته اند از گنجينه ي زوال ناپذير ادب و فرهنگ خود، درّهاي گرانبهايي را تقديم ادبيات فارسي كنند. هيچ اديب و سخنوري منكر نمي تواند شد كه زبان و فرهنگ تركي ايراني در بالندگي و پويايي زبان و ادبيات فارسي به ويژه در گسترش جغرافيايي اين ادب و فرهنگ نقش به سزايي داشته است. صدها عالم، سخنور و شاعر از جمله قطران تبريزي، نظامي گنجوي، خاقاني شرواني، فلكي شرواني، مجير الدين بيلقاني، عمادالدين نسيمي، محمد فضولي، صا ئب تبريزي، اسكافي زنجاني، شهاب الدين سهروردي، صفي الدين اردبيلي، صفي الدين اورموي، مولانا نرگس ابهري، حكيم هيدجي و … . تا روزگار ما از ادب و فرهنگ تركي خود وام هاي بلا عوض به زبان و ادبيات فارسي تقديم كرده اند. اين وام ها تنها خلق آثار فارسي نبوده، بلكه صدها و هزارها واژه، اصطلاح، ضرب المثل و … را به رايگان به فارسي هديه كرده اند. امروز نيزهزاران واژه ي تركي در زبان فارسي به كار مي روند و آن چنان با زبان فارسي اخت شده اند كه كم تر كسي متوجه تركي بودن اين واژگان است. از جمله ي اين واژگان مي توان آقا، خانم، خال، خانه، اتاق، قاشق، پلو، چلو، قيمه، قورمه، بشقاب، قابلمه، كمك، نوكر، آذوقه و … را نام برد كه امروزه نيز هنوز در زبان فارسي معادلي ندارند و فارس زبانان بي آن كه با اين واژگان احساس بيگانگي و غربت كنند به كار مي برند.

  1. زبان تركي زباني توانمند است، چه از نظر وسعت واژگان، توانمندي در ساخت واژگان جديد، گستردگي افعال و زمان هاي افعال و حالت هاي آن ها، قانونمندي بي مثال و ده ها خصوصيات برجسته ي ديگر كه باعث شده امروزه از اقبال بيشتري در جهان رو به رو شود و زبان ها در كنار هم مي توانند به رشد و بالندگي برسند.
  2. راقم اين سطور كه سال ها تدريس زبان تركي را بر عهده داشته است گاهي براي اساتيد فارسي زبان نيز اين زبان را آموزش داده و در اين مواقع بوده كه به تطبيق دو زبان تركي و فارسي نيز دست يازيده و با همكاري هم توانسته ايم امكانات رشد دو زبان را به بررسي بنشينيم و در اين مواقع بوده است كه ديده ايم مي توان برخي از زمان ها را كه در تركي وجود دارد اما در زبان فارسي مصطلح نيست ساخت و دقيقاً قدرت بيان تركي را در زبان فارسي نيز پديد آورد. اين امر نشان مي دهد كه چنانچه زبان تركي در مراكز دانشگاهي با آزادي و به صورت علمي تدريس گردد زبان فارسي خواهد تو انست امكانات خود را توسعه دهد و بتواند در بيان انديشه هاي پيچيده و بيرون امروزي قدرت كافي كسب كند. بي ترديد زباني كه بتواند در بيان انديشه و افكار انساني در زمينه هاي مختلف علمي و فلسفي، روانشناسي و … مفيد باشد با گذشت زمان جاي خود را به زبان هاي توانمند خواهد سپرد و زبان فارسي اگر قادر به توسعه و توانمندسازي خود نباشد در مسابقه ي قرن ۲۱ عقب خواهد ماند و بازي را به رقيبان واگذار خواهد كرد. زبان تركي داراي ۳۴ زمان براي صرف افعال است كه در ميان زبان هاي جهان وجوه برتر و برجسته اي دارد و زبان فارسي نصف اين توان را نيز فعلاً ندارد. در صورتي كه امكان كسب چنين توانمندي را داراست. مسلماً كسب اين توانايي با گذشت زمان و همياري با ديگر زبان هاي ايراني براي زبان فارسي نيز ميسر است.
  1. پيوند و همياري زبان ها عامل مهمي در كسب قدرت بيان و گستردگي زبان هاست. زبان ها در طول تاريخ به همديگر وام داده و وام گرفته اند و اين مبادلات باعث تقويت پيوند و همبستگي زبان ها از يك سو و توانمندي آنان در رفع نيازهاي سخنگويان مي گردد. بي ترديد چنين پيوندي بين زبان هاي يك كشور لازم و ضروري است و مطمئنيم همچون هزار سال گذشته كه تركان حكومت كل ايران را در دست داشتند و در گسترش وسعت جغرافيايي زبان فارسي و خود فرهنگ و ادب فارسي از هيچ گونه تلاشي دريغ نكرده اند، امروز نيز اين روند ادامه يابد و اين دو زبان بتو انند دوشادوش هم در پيشبرد معنويات ملت بزرگ ايران موفق باشند.

شكي نيست كه زبان فارسي براي تقويت بنيه ي خود مي بايست از همه ي توان ملت ايران و زبان هاي ايراني كمك بگيرد تا بتواند خود را براي سده هاي بعدي قوي، پوشيده و مستعد تر سازد و اين امر ممكن نيست مگر از طريق ايجاد امكانات براي تدريس و آزادي كامل براي همه ي زبان هاي ايراني به ويژه زبان تركي. مي دانيم كه با تضعيف  زبان تركي، تيشه بر ريشه ي زبان فارسي نيز خواهد خورد و نتيجه ي چنين رفتاري  به زودي مشخص خواهد شد.

ارسال دیدگاه