تمایز بین ترک و ترک زبان چه مبنایی دارد؟ / دکتر سیدجواد میری مینق:

من در این ۳ سال اخیر درباره آموزش زبانهای ایرانی صحبت کرده ام ولی با پدیده عجیبی در عرصه عمومی روبرو شدم و آن این است که برخی این مفهومپردازی من در باب زبان را به شدت علیه وضع موجود تاویل نمودند و حتی علیه امنیت ملی و تمامیت ارضی خواندند. یکی از موضوعات قابل مناقشه مفهوم زبان ترکی در ایران است که منتقدین مدعی هستند که در ایران ترک نداریم بل ترک زبان داریم. اما همین افراد وقتی درباره کردها یا لرها یا بلوچ ها یا تالشی ها صحبت میکنند نمیگویند ما در ایران کرد و لر و بلوچ و فارس نداریم بل کرد زبان داریم یا فارس زبان یا لر و بلوچ زبان داریم. چرا اینگونه است؟ مبنای این تمایز بین ترک و ترک زبان و خلاف آن در باب کردها و لرها و بلوچ ها و تالشی ها چیست؟ البته درباره عربها هم منتقدین اینگونه میگویند؛ یعنی میگویند ما عرب نداریم بل عرب زبان داریم. چرا؟ به نظرم دلیل این شیوه از استدلال “مفروضات پشت صحنه” نحله باستانگرایی در ایران است که با مفهومی به نام نژاد زیست جهان ایرانی را مفهومسازی می کند. به سخن دیگر، زیست بوم ایرانی متشکل از نژاد ایرانی است و این نژاد در برابر تازی و ترک مفهومسازی شده است و این واقعیت که ایرانی ترک یا عرب باشد بر خلاف مفروضات نژادی یا ترکه است و از این روی اصرار دارند بگویند ما ترک زبان یا عرب زبان داریم. به عبارت دیگر، در نحله باستانگرا وحدت ایرانی مبتنی بر “وحدت نژادی” است و ترک و تازی این وحدت نژادی را به مخاطره انداخته اند. اما پرسش اینجاست که آیا تقریر تاریخ ایران و فهم منطق وحدت ایران مبتنی بر مفهوم نژادی واقع بینانه و منطبق بر فهم منطق تحولات ایران هست یا نه؟ به نظر من این شیوه از فهم ایران از واقعیات موجود ایران حد اقل ۱۵۰۰ سال فاصله دارد زیرا وحدت نژادی در ایران نداریم و آنچه ایران را بکپارچگی میبخشد وحدت نژادی نیست بل پیوست فرهنگی است و هنگامیکه ایران را مبتنی بر “پیوست فرهنگی” مفهومسازی میکنیم آنگاه نیاز نداریم به صورت اعتقادی و ایدیولوژیک واقعیات را انکار کنیم و بگوییم ما ترک نداریم بل ترک زبان داریم یا عرب نداریم بل عرب زبان داریم ولی به کردها و فارس ها و … بگوییم کرد و فارس و کرد زبان یا فارس زبان اطلاق نکنیم. این استراتژی انکار ریشه در تفکر نژاد محور دارد که در عصر مدرن متاثر از نگاه های اروپا محورانه و بویژه متاثر از گوبینیسم است. بنابراین ما هم ترک و عرب در ایران داریم و هم ترک زبان و عرب زبان و اسلام در ساحت فرهنگی پیوستی عمیق بین ایرانیان خلق نموده است که مفهومی به نام نژاد و ترکه محلی از اعراب ندارد و ایرانی در همه ساحاتش ایرانی و انسان است چه ترک باشد چه کرد و چه ارمنی و چه فارس و گرجی و … .

نظرات

ارسال دیدگاه