آشیق ادبیاتی

دؤردونجو آشیقلار بایرامی – مییانا :  دؤکتور م. کریمی­نین دانیشیق متنی

گؤزه­للیک­لر یارادان گؤزل آللاهین گؤزل آدییلا

ایلک اؤنجه آذربایجانا “باشین ساغ اولسون” دئییرم. بیلیرسینیز طبیعتین شیلتاغی سئل یولا سالدی و ائلیمیزدن قوربانلار آلدی. اؤلنلره رحمت و قالانلارا اوره­ک توختاخلیغی دیله­ییرم.

   ایکینجیسی، بو گؤزه­ل قورولتایی قورانلاردان اؤز تشکورومو و منتدارلیغیمی بیلدیریرم.

   اوچونجوسو، بو بایرامی بوتون آشیقلاریمیزا تبریک ائدیرم و هامیسینا ساغلیق، شنلیک آرزو ائدیرم. بو مجلیسلر گؤسته­ریر کی آشیق ادبیاتی و موسیقی سی گونو – گوندن گلیشمه­ده­دیر، موسیقیمیزده و ادبیاتیمیزدا یئنی جیغیرلار آچیر، دیرچه­لیر و آکادمیک آراشدیرمالارا یول آچیر. آشیق ادبیاتی­نین سسی تاریخین درین­لیک­لریندن گلیر. ۱۳۸۹جو ایلده آراز قیراغیندا خدا آفرین کؤرپوسونون یانیندان بیر قوپوز تاپیلدی. اونون کاساسی توسباغا کاساسیندان دوزه­لینمیشدیر. گاما رِی ایله اونون دوزه­لینمه تاریخی ۴۲۰۰ ایل بوندان قاباغا عائید اولدوغو اعلان اولدو. بو قوپوز یا ساز بوگون تبریزین “آذربایجان” آدلی موزه­سینده ساخلانیلیر. تاریخی ورقله­ینده اوخویوروق: میلاددان اؤنجه­دن اسلاما قدر، آشیقلار مختلف آدلارلا شامان، قام، باکسی و اوزان آدلانیرمیشلار. اونلار دینی و ملی مراسیم­لری ایفا ائده­رک خالق ایچینده یاشاییرلار. آنجاق ایراندا اسلامدان سونرا – سلجوقی­لر زمانی اوزانلار ایکی بؤلومه بؤلونور: درویشلر و آشیقلار.

   درویشلر مذهبی تبلیغ­لری بویونلارینا آلاراق اماملارین مدحیه­لری، اونلارین رشادت و شجاعتلرینی داستان و شعر صورتینده خالق ایچینده یایماغا چالیشیرلار. اونلار مولودیه لر اوخویور، داستانلار سؤیلور و تصوّفون بیر شاخه سی کیمی چالیشیرلار. آذربایجان ادبیاتی تاریخینده یوزلرجه اثرلر واردیر؛ او جمله دن یوسف مداح، شیاط حمزه، عاشیق پاشا و باشقالاریندان چوخلو کتابلار واردیر. بونلار تصوف عالمی نین بؤیوک شاعیرلری تانینیرلار. مثلا یوسف مداح ۷۰۰ ایل بوندان قاباق “مقتل حسین” آدلی اثرینده کربلا حادثه­سینی بیر ائپیک داستان کیمی قلمه آلیر. همان شاعیر، بوگون آشیقلاریمیز سؤیله­ین “ورقا و گولشا” داستانینی دا شعره چکمیش و آشیقلیق عنعنه سینه وفالی قالمیشدیر. هابئله باشقا تصوف شاعیرلریمیز ده بئله اولموشدولار.

      ایکینجی بؤلوم آشیقلاردیر. آشیقلار یوزایللر بویو خالق ایچینده ساز و سؤز ایله شنلیک یارادیب، شنلیک مراسیم­لرینی ایره­لی سورموشلر، بونونلا بئله، مذهبدن ده قیرمامیشلار. اونلارین مولاسی و رهبرلری شاه مردان – علی (ع) اولموش و اکثر داستانلاریمیزدا حضرت علی(ع)، عاشیقلارا بوتا وئریر، قهرمانلارا یول گؤسته­ریر و اونلارا یاردیمچی اولور.

   آشیق نئچه صنعته مالیک­دیر: او، اوخویور، ساز چالیر و داستان سؤیله­ییر. ماهیر آشیقلار شعر ده قوشور، بیر سیراسی داستان دا یارادیر و رومان یازاری کیمی یازیب – یارادیر. داها ماهیر اولاندا بسته­کار کیمی موسیقی هاوالاری یارادیر. بونلارین یانیندا ایفاچیلیق مهارتی وار اولور. بئله آشیقلارا “دده” آدی وئریلیر. دده آشیق آدلانان آشیق، ساز و سؤزده بلکه اؤز اوستادیندان دا یوخاری مقاملارا چاتیر. خالق آراسیندا بؤیوک بیر ایشلر و مسئولیت­لری یاخشیجاسینا بویونلارینا آلیب و دوزگون یئرینه یئتیره­ن آشیقلار دا اولموشدور. اونلار یاس مجلیسلرینی تویا چئویریرلر، ساواش میدانلارینی باریشا دؤنده ریرلر و توپلومدا بؤیوک اثرلر یارادیرلار. بونلار “حق آشیغی” دئییله­رک تانینیرلار. حق آشیغی ائله بوگون واردور؛ او جمله دن رحمتلی “آشیق قشم جعفری” بو حق آشیقلاریندان اولماسا، اونا نه دئمک اولور؟!. او، ۲۵ ایل تامام شاه رژیمی­نین قارشیندا دایاندی. ظولمه باش اَیمه­دی، هئچ زمان بیر قولدور خانین مجلیسه گئتمه­دی. همیشه حقدن – حقیقتدن مودافیعه ائتدی. دئییرلر بیر مجلیسه چاغیراندا، ایلک اؤنجه اؤزو سازسیز مجلیسه واراردی. مجلیسده بیر ظالیم، پیس آدام، اؤزگه­نین جانیندا – مالیندا و ناموسوندا گؤزو اولان خبیث بیر آدام اولسایدی اونو مجلیسدن قوواردی. سونرا اؤزو  ده ائشیگه چیخیب – سازی الینه آلیب، ساز ایله مجلیسه گیرنده دئیردی: ایندی منیم یوخ، بلکه سازین احترامینا آیاغا قالخین! دوغرودور سازین حؤرمتی واجب­دیر. تاریخده ده بئله اولموشدور، دده قورقود کتابیندا اوخویوروق ایکی ایگید بیر – بیریله ساواشاندا بیری­نین یانیندا ساز اولسایدی قیلینجی یئره قویاردی و ساواشا گیرمزدی؛ ساز قارشیندا باش اَیردی. خالقیمیزین سازا بسله دیگی حؤرمتی تاریخ بویو بئله گؤسته­ریلیر.

   تاریخ بویو آشیقلاریمیز دوزگون – ایگید و صادق انسانلار اولموش، خالق ایچینده پاکلیق، دوزلوق، یاخشی­لیق، ادب – نزاکت و صداقت یایماغا چالیشمیشلار. اونلار شنلیکله برابر ائلیمیزه باریش، قهرمانلیق و باشی اوجالیق گتیریرلر. یئنی یوللار آچیرلار، سینیرلاری پوزورلار، ائلدن – ائله، یورددان – یوردا دولانیب، ادبیاتیمیزا دایاناراق گلیشیرلر . من بو آشیقلاری باغریما باسیب، اللریندن اؤپورم و هامیسینا باشاریلار دیله­ییرم. آشیقلارین ساغلیغینا آلقیشلار دئییرم.

بو مراسیم فروردین آیی­نین ۳۰وندا مییانا شهرینده ارشاد اداره­سی­نین فرهنگسراسیندا، یوزلرجه تاماشاچیلارین حضورو ایله، اونلارجا آشیقلار و شاعیرلر اشتراکی ایله، مییانانین باجاریقلی آشیغی – آشیق عباس ستاری­نین قورولوجوغو و دوستلاری­نین حیمایه­سیله، گوجلو شاعیریمیز جلیل درهمجانی – تایماز مییانالی آپاریجیلیغی ایله قورولدو.

ارسال دیدگاه