وجه تسمیه اورمیه / دکتر وحید ملک زاده دیلمقانی

شکل صحیح نوشتاری این شهر اورمیه می باشد نه ارومیه
نام اورمیه متشکل از دو کلمه اور UR و میهMiyə می باشد. جزء نخستین این کلمه ترکی می باشد. در زبان ترکی ۵۰۰۰ سال قبل به نام ترکی سومری اور پایتخت کشور سومرها اور نام داشت. می دانیم غرب آذربایجان تحت عنوان دولت آراتتا با سومریان از نظر فرهنگی و زبانی همانندی داشتند .
در زبان ترکی باستان مربوط به ۵۰۰۰ سال قبل کلمه « اور» به معنای شهر و آبادی بوده است. این کلمه در نام شهر اورومچی در ایالت ترکستان چین هم به یادگار مانده است.
زبان ترکی سومری در آن زمان حالت بین المللی داشته و ملل مختلف و همجوار این کلمه را به شکل وسیع و گسترده ای اخذ و استفاده می کردند. این کلمه به ملل همجوار آشور و کلده و سامی هم نفوذ کرد و دایره آن گسترش یافت. کلمه اورشلیم بارزترین شکل این کلمه در منطقه می باشد که قسمت اولیه آن یعنی ” اور” به زبانهای سامی و عبری نیز نفوذ یافته است. کتاب تاریخ ماد حاوی ده ها اسم خاصی می باشد که دارای ترکیب ” اور” می باشد.
اما جزء دوم این توپونیم « میه » Miyəنام قومی از ترکان بوده که چهارهزار سال قبل در منطقه می زیستند و میتانی نام داشتند.. میتانی ها به تأیید بسیاری از مورخین نظیر مارکوارت و هرتسفلد ساکنین اولیه منطقه و ترک زبان بودند. بنابراین میتوان “اورمیه” را به معنای “شهر قوم میتانی” معنا کرد.
موارد نادرست وجه تسمیه
۱- جماعتی اورمیه را به معنای شهر آب ها معنی می کنند و مدعیند اورمیه کلمه ایست سریانی. این وجه تسمیه تراشی به ظاهر از مینورسکی شروع شده و امروزه نیز عده ای ناآگاهانه بر آن پا فشاری می کنند. حال اینکه استقرار قوم و زبان سریانی در منطقه نسبت به استقرار فرهنگ ترکی باستان در اورمیه قدمت چندانی ندارد. در ثانی میه در زبان عبری به معنای روشنایی است نه آب و در هزوراش پهلوی «میاه» آب خوانده می شود. یعنی ترکیب کلمه مرکب از دو کلمه با دو سیستم زبانی کاملا متفاوت می باشد. این نوع تفسیر از نظرعلم اتیمولوژی «فقه اللغه» کاملا عامیانه محسوب شده و مردود است.
۲- عده ای نام قدیم شهر را « تبارما » دانسته اند که نادرست است. از آنجائی که بعضی ها « آتشکده شیز» را در اورمیه می پنداشتند و در سال ۶۲۳٫م این آتشکده از سوی هراکلیوس به آتش کشیده شد و در متون رومی نام این شهربه آتش کشیده «تبارما» ذکر شده بعضی ها « تبارما » را اورمیه می پندارند که اشتباه محض است. دکتر توحید ملک زاده دیلمقانی

ارسال دیدگاه