بیر دیلیم دیل – کتاب تانیتیمی

آرار

   بو گون “آرار”تخلوصوایله تانینان شاعر، حسن رفیعی جنابلاری­دیر کی ایگیرمی ایل بوندان اؤنجه،”ایشیق”درنه­یی آیاق توتان زامان، بیر اوره­یی یانان، آنا دیلینه غیرتله یاناشان و همت ایله گنج شاعرلریمیزه یول گؤسته­رن بیرادیب، شعر سئوه­ر وشاعرلرین یاردیمچی­سی کیمی چالیشیردی؛ آنجاق بونلارا قانع اولمایاراق، بوگون اؤزو ده قلم اله آلیب، ادبیات ساحه­سینده چالیشماغا اوز گتیریبدیر. رفیعی جنابلاری بیر چالیشقان معلم، تاریخ علمینده عالی تحصیلات صاحبی(یوکسک لیسانس درجه­سیله)، بیر درین باخیشلی آراشدیریجی و ادبیات، هابئله تاریخ ساحه­سینده بیر اینجه­له­ین معارف­پرور بیرذاتدیر. بوگون بیرشعر دفترینی اؤز سئویملی خالقینا هدیه ائده­رک، شعرلرینده تنقید و طنز دیلی ایله خالقیمیزی اویاندیرماغا و داها آییق سالماغا اؤز وظیفه­سینی دویوب وقلمینی اله آلیبدیر.

           آرارین شعرلری اجتماعی موضوعلاری اله آلاراق، توپلومدا اولان تضادلاری آچیقلاماغا، جامعه­نین چتین­لیک­لرینی آچماغا جان آتیر. بو مسأله­لری آچماق بلکی ده طنز و تنقید یولو ایله سونوجلانماغا ان یاخین یولدور؛ بئله­لیکله شاعیر اگری­لری دوزلتمک اوچون شعر قیلینجی­نی اله آلیب و یا باشقا سؤزله بیر اوره­یی یانان طبیب وحکیم کیمی یارالاری چیخارماق اوچون جرّاحلیق بیچاغینی ایتیلتمیشدیر. بونو دوشونمک اوچون، شاعیرین ایلک شعر دفتری اولان”بیردیلیم دیل!” اثرینی واراقلایالیم:

          بورادا مختلف عنوانلار آلتیندا اوزون و قیسا شعرلر گلمیشدیر؛ و بیر آل- الوانلیق گؤز اؤنونده جانلانیر؛ بورادا بیر سیرا تمثیل­لرله برابر، اجتماعی نوخوشلوقلارین تصویرینی گؤروروک. بیر طرفده لاغلاغی، باهالیق قاتاری، باهالیق بایراغی­، بیر طرفدن ده زنگان وسلطانیه شعرلرینده، شاعیرین آنا یوردونا بسله­دیگی محبتی گؤروروک؛ هابئله آنا دیلینه خور باخانلاری دا اونوتماییر، اونلارا دوز یولو سئچمه­یی یارارلی گؤرور.

            شاعیر هر بیر شعرینده، توپلومون مختلف یؤنلرینی نظرده آلیر، ایشچی­لرین، زحمت­کئشلرین ایشینه ده­یر وئریب، معلم­لر و بوتون دوزگون ایشله­ییجی صنف­لری حؤرمتله قارشیلاییب؛ آنجاق هر صنف­ده اولان یئترسیزلیگی وآخساقلیغی دا اوزه چکیر. گاهدان دا جوانلارین دولانیشیقلارینی، قونوشدوقلارینی، گئییندیکلرینی، حتا ایستک­لرینی دیله گتیریر.بوشعر دفترینده “ائششه­یین ناغیلی” بیر گؤزه­ل تمثیل اولاراق، بلکه ده بو دفترین ان گؤزه­ل شعری­دیر. داد- دوزونو اوخوجو اؤزو حیس ائتسین- دئیه، آچیقلاماسیندان واز کئچیرم. باشقا تمثیلی اولان، “قورباغا وتوسباغا” دا گؤزه­لدیر. “آتا قیناغی” شعرینده، جامعه­نین درین و ایتی تضادلاری قلمه آلینیر. بیرسیرالار آغیر زحمتلره قاتلاناراق چتین­لیک­له یاشاییرلار، بیرحالداکی بیعارلار، باشقا یوللارلا مال- دؤلته ال تاپیب، جامعه­نی ده لاغا قویورلار؛ شاعیر بونلارین بیر نئچه­سینی وگئتدیگی یولو اؤرنک اولاراق گؤسته­ریر. بورادا ماضان، قوربان، خاخول ذبی، قودوق قودو  ونهایت سلیم­ین یاشاییشی ایله تانیش اولوروق. ایلک دؤرد نفر، دللاللیق، دولار ساتما، غلط آلیش-وئریش ایله هارالارا کی چاتمامیشلار!؟ آمما سلیم، یوکسک لیسانس آلیرسادا الی بوش قالیر؛ نه قده­ر چالیشیرسادا، ماضان، قوربان، قودوق قودو و خاخول ذبی کیمی اولان بیرجامعه­ده الی آغزینا چاتمیر. شاعیر سلیم ایله بونلاری قارشی- قارشییا قویور ونهایت جامعه­نین گئدیشینی یانلیش بیله­رک، جامعه­نی تنقیده چکیر و بئله نتیجه آلیرکی:

                      گئت بازارا، دؤن تئزارا، سئزارا؛

                                یوخسا اوخو؛ قال قیزارا- قیزارا!

              دفترین باشقا شعرلری ده بئله­دیر و جامعه­ده اولان آخساقلیقلاری اولدوغو کیمی بگنمیر و اونلارا توخونور. “خئیرات” شعرینده جامعه­نین یانلیش حرکت­لرینی حتا دینی مذهبی مراسم­لرده ده گؤرور. خئیرات، یوخسوللار اوچون یوخ، بلکه قارنی توخلار، حاجی­لار ومیلیونرلر اوچون بیر رسوماتا چئوریلمه­سینی آنلادیر. آنجاق هامیدان آرتیق شاعیری اذیت ائدن، درده گتیره­ن، باهالیق دیر؛ جامعه­نین اکثریتی ده بو درده مبتلادیر. بورادا “باهالیق بایراغی” و”باهالیق قاتاری”، گؤزه­ل نمونه­لردیر.

   شاعرین گؤروش دُنیاسی آل- الوان­دیر وشعرلری ده بو گؤروشلری گؤسترمه­ده گؤزه­ل و باجاریقلی­دیر. بورادا زنگانا یازیلان شعری، هابئله مولا علی(ع) اوچون عشقدن یازیلان شعر و بیر چوخلو دؤردلوک­لر، بایاتیلار وباشقا شعرلر، شاعرین درین دویغوسو وشعر گوجونو گؤسترمه­ده­دیر. بونلارین هامیسیندا معلم صنفینه درین سایغی، آنا دیلینه حُرمت، جامعه­نین یاخشی­لارینا محبت وپیسلرینه نفرت بسله­دیگی آیدین وآپ-آچیقدیر. شاعیر بو دفتریله اوخوجولارینی جامعه ایله تانیش ائتمکله برابر، گیزلی اولورسادا خوش­بین­لیک، آیدین گله­جک و…….!!!  آشیلاییر؛ پیس­لر وپیسلیک­لری جامعه­دن قازیب- آتماغا اومود یارادیر و اوخوجولارینی یاخشی انسان اولماغا، انسانلیغا چاغیریر. شعردفترینه سئچدیگی عنوان”بیردیلیم دیل!” ده گؤزه­ل و دوشونجه­دن آلینما بیرعنوان دیر. شاعر آنا دیلینه خور باخانلاری هده­له­ییر و اونو آلقیشلایانلاری باغرینا باسیر. هر دوشونن، درد تانییان، یاخشی­لیغی آنلایان اوخوجو دا بئله بیر شاعری باغرینا باسماغا حقلی­دیر.

   شاعر گاهدان دا آغزینی نصیحت و اؤیوده آچیر:

               پیس ایشلره قاریشما،

                                        آلوولانیب آلیشما؛

 باخ سؤزونه مولانین:

                                       “سوروشمامیش دانیشما!”

گاهدان دا قیزلارین تورکو دانیشمالارینی ایسته­ییر:

                   قیز، نه گؤزه­ل تئلین وار،

                                                  گؤرکملی بیر ائلین وار؛

                   تورکو دانیش، اوتانما،

                                                  بالدان شیرین، دیلین وار!

شاعر، اینجه قلمی ایله و شیرین دیلی ایله “نووا” گوجونه یییه­لنمه­یی وبؤیوک ادعالاریمیز اولدوغو حالدا”چین” اؤلکه­سی­نین “ایگنه- ساپینا” باغلی اولدوغوموزو آچیقلاییر وشبسترلی معجز کیمی بو ایگنه- سانجاق چیندن گلمه­دیکده تومانچاق قالدیغیمیز موضوعی ایله دردی آرتیر. عینی حالدا شاعر بیلیرکی بو جامعه­ده هر دردین داواسی اولدوغو حالدا سارساقلیق نوخوشلوغونون درمانی یوخدور!

     سونرا؛ منجه شعرین اوچ قونوسو بیرلشینجه اولغونلاشیر. بواوچ قونو: دیل، دوشونجه و دویغودور. شاعر، آنا دیلی­نین ویا شعر دیلی­نین بوتون اینجه­لیک­لرینی، اؤزه­للیک­لرینی وگؤزه­للیک­لرینی بیلمه­لی­دیر. بونلاری دوزگون ایشه آپارماسا، دیلینه صدمه وورار. آرار بو قونو دا باجاریقلی و اؤزو بیر اوزمان­دیر و یاراتدیغی قافیه­لر وشعرلر بو باشارینی اوزه چکیر. شاعریمیز ایکینجی قونودا دا ماهیر و یاراشیقلی بیر انساندیر. او بیلیم اهلی­دیر، بوتون فنومن­لری تانیر و شعرلرینده الده ائتدیگی موضوعلاری هامیدان یاخشی بیلیر. اوچونجو قونو یا دویغو، هر شعرین واینجه صنه­تین اساس تمه­لی­دیر. هر اله آلینان موضوع دوزگون بیر دیل ایله ائله سؤیله­نه کی اوخوجودا دویغو یارادیب اونو ذوقا گتیرسه؛ شاعیر اؤز ایسته­گینه چاتمیش ساییلیر. چونکی اوخوجو بو دویغونو حیس ائده­رک اونونلا علاقه بسله­ییر. اوندان تأثیر آلیر. بئله­لیکله شعر اؤز هدفینه چاتمیش ساییلیر. بو ساحه­ده ده  ده­یرلی- سایغیلی شاعیریمیز اوچون یئنی باشاریلار ونائلیت­لر دیله­ییریک.

                                                                    م.کریمی/ زنجان

                                                                           ۷/۹۳

فنومن = پدیده

نظرات

  • حسن رفیعی

    یاشاسین گئجه-گوندوز یورولمادان ائلیمیزین کئشیگینده دوران، درین دوشونجه لی، ائلجه بیلن و سایین اوستادیم،دوکتور کریمی جنابلارینی

ارسال دیدگاه